Həvarilərin İşləri: 19-cu fəsil

V. Barklinin şərhləri

19-cu fəsil

1-7

NATAMAM MƏSİHÇİ İMANI (Həvarilərin işləri 19:1-7)

Paul Efesdə Yəhyanın vəftizi ilə vəftiz olunmuş, lakin Müqəddəs Ruh haqqında heç nə bilməyən bir neçə adamla qarşılaşdı. Yəhyanın vəftizi və İsanın adı ilə edilən vəftizin arasında nə fərq var? Vəftizçi Yəhyanın təbliği (Matta 3:7-12; Luka 3:3-11) İsanın təbliği ilə onun təbliği arasında əhəmiyyətli bir fərq olduğunu göstərir. Yəhyanın təbliği ifşadan ibarət idi, lakin İsanın təbliği Xoş Xəbər idi. Yəhyanın təbliği yola çıxmaq üçün bir addım idi. O özü də bilirdi ki, yalnız ondan sonra Gələnə yol hazırlayır (Matta 3:11; Luka 3:16).

Yəhyanın təbliği zəruri addım idi, çünki iman həyatı iki mərhələdən ibarətdir. Birinci mərhələdə biz acizliyimizi, zəifliyimizi və məhkumluğumuzu dərk edirik. Bilirik ki, Allahın hökmü üzərimizdədir. Bu mərhələ daha yaxşı olmaq istəyi ilə sıx bağlıdır, lakin biz öz gücümüzə güvəndiyimiz üçün bu mərhələdə uğursuzluğa düçar oluruq. İkinci mərhələdə biz başa düşürük ki, bizim məhkumluğumuz İsa Məsihin lütfü ilə aradan qaldırıla bilər. Bu mərhələdə biz dərk edirik ki, yaxşı işlər görmək səylərimiz Müqəddəs Ruh tərəfindən dəstəklənir. Müqəddəs Ruh sayəsində özümüz heç vaxt edə bilməyəcəyimiz işləri edə bilərik.

Paulun Efesdə görüşdüyü məsihçilər məhkum olunduqlarını dərk edirdilər. Eyni zamanda onu da dərk edirdilər ki, düzgün yaşamaq onların mənəvi borcudur. Onlar nə Məsihin lütfü, nə də Müqəddəs Ruhun köməyi haqqında bilirdilər. Onların imanı istər-istəməz mübarizəyə əsaslanırdı, ona görə də Allahda rahatlıqları yox idi. Bu hadisə göstərir ki, Müqəddəs Ruh olmadan əsl məsihçilik ola bilməz. Hətta səhvlərimizi dərk etsək də, tövbə edib dəyişməyə qərar versək də, Müqəddəs Ruh olmadan biz heç vaxt dəyişilməyə nail ola bilməyəcəyik.

8-12

ALLAHIN İŞLƏRİ (Həvarilərin işləri 19:8-12)

Yəhudilərin şiddətli hücumları səbəbindən Paulun sinaqoqda xidmət etməsi qeyri-mümkün olanda o, filosof Tiranın mühazirə otağında vəzlərinə davam etdi. Yunan əlyazmalarının birində şahid detalına bənzəyən bir qeyd tapırıq. Orada qeyd olunur ki, Paul səhər saat 11-dən axşam 4-ə qədər həmin məktəbdə təlim keçirdi. Çox güman, Paul məhz həmin vaxt orada təbliğ edirdi. Çünki səhər saat 11-ə qədər və günorta saat 4-dən sonra mühazirə otağı Tirana lazım olurdu. İoniya şəhərlərində saat 11-də istidən həyat dayanır və yalnız günortadan sonra davam edirdi. Deyilənə görə, Efesdə adamlar gecə saat 1-dən çox günorta saat 1-də yuxuda olurdular. Görünür, Paul səhər-axşam işləyir, günorta isə məktəbdə təbliğ edirdi. Bu, Paulun təbliğə və öyrətməyə çox ciddi yanaşdığını və məsihçilərin onun təliminə diqqətlə qulaq asdığını göstərir. Axı onlar yalnız başqaları günorta istisindən gizlənərək istirahət edəndə öyrədə və öyrənə bilirdilər. Onlar bu fürsəti əldən vermirdilər. Bir çoxumuz vaxtın əlverişli olub-olmaması ilə bağlı danışanda özümüzdən utanmalıyıq.

Bu müddət ərzində möcüzəli işlər baş verirdi. Fəhlələr alın tərinin qarşısını almaq üçün başlarına dəsmal bağlayırdılar. Belinə bağladığı önlüklər dedikdə, fəhlə və qulluqçuların bellərinə bağladıqları önlükləri başa düşməliyik. Bu möcüzələri Paul yox, Allah onun vasitəsilə edirdi. Bir nəfər belə deyirdi ki, Allah istifadə etmək üçün hər yerdə əl axtarır. Təbii ki, biz öz əlimizlə möcüzə yarada bilmərik; lakin əlimizi Allaha təslim etsək, O, möcüzələr yarada bilər.

13-20

XURAFATA QARŞI ÖLÜMCÜL ZƏRBƏ (Həvarilərin işləri 19:13-20)

Qarşımızda Efes həyatından maraqlı bir epizod canlanır. O dövrdə insanlar inanırdılar ki, xəstəlikləri, xüsusən də ruhi xəstəlikləri insan bədənində məskunlaşan şər ruhlar yaradır. Şər ruhları qovmaq adi hal idi. Əgər cindar xəstənin bədənində məskunlaşan şər ruhdan daha güclü ruhun adını bilirdisə, onun adını çəkərək, xəstənin bədənində olan ruhu məğlub edib qovurdu. Bunun doğruluğuna şübhə etməyə heç bir əsas yoxdur. İnsan ağlı qəribə bir şeydir. Lakin Allah mərhəmətinə görə bəzən hətta dini xurafatlardan belə istifadə edə bilər.

Bəzi cindarlar İsanın adından öz məqsədləri üçün istifadə etməyə çalışanda, təhlükəli hadisələr baş verdi. Bunun nəticəsində bir çox «şəfa verənlər», cindarlar, eləcə də buna səmimiyyətlə inananlar səhv yolda olduqlarını başa düşdülər. Efeslilər mövhumatlarından ayrılıb, onlara böyük gəlir gətirən cadugər kitablarını yandırmağa hazır idilər. İnsanlarda baş verən dəyişikliyin bundan daha parlaq nümunəsini tapmaq mümkün deyil. Onlar bizim üçün də nümunədirlər. Bu keçmişdən üz döndərməyin ən bariz nümunəsi idi, baxmayaraq ki, həmin keçmiş onların həyatı idi. Düzdür, biz günahlarımıza və pis əməllərimizə nifrət edirik. Amma bəzən onlardan ayrıla bilmirik. Ayrılmaq istəyəndə də bunu ya könülsüz edirik, ya da sonraya saxlayırıq. Ancaq keçmişdən tamamilə birdəfəlik qopmaq çox vacibdir.

21-22

PAULUN NİYYƏTİ (Həvarilərin işləri 19:21-22)

Luka ianələrə eyham vurduğu halda, Paul öz məktublarında bu barədə daha ətraflı yazır. Luka deyir ki, Paul bütpərəstlikdən gələn məsihçilərdən ianələr toplamaq və topladığını Yerusəlimə aparmaq niyyətində idi. Həmin sədəqələr haqqında biz Paulun məktublarında — 1Korinflilərə 16:1 və s.; 2Korinflilərə 9:1 və s.; Romalılara 15:25-26-da görürük. Paul iki səbəbə görə bu məqsəddən ötrü israr edirdi: birincisi, o, İmanlı Cəmiyyətinin birliyini praktikada göstərmək, onların hamısının Məsihin bədəninin üzvləri olduğunu vurğulamaq və bir üzv əziyyət çəkəndə digərlərinin ona kömək etdiyini öyrətmək istəyirdi. Başqa sözlə, Paul onları dar icma anlayışlarından azad etmək və üzv olduqları dünya miqyaslı İmanlı Cəmiyyəti ilə tanış etmək istəyirdi. İkincisi, o, məsihçi xeyriyyəçilik hissini onlara praktikada aşılamaq istəyirdi. Şübhəsiz ki, onlar Yerusəlimdəki məsihçilərin sıxıntılarını eşidəndə ürəkləri yanırdı. Lakin Paul istəyirdi ki, bütün məsihçilər emosional şəfqəti əməldə icra etməyin vacib olduğunu dərk etsinlər. Bu dərslərin hər ikisi bu gün də aktualdır.

23-40

EFESDƏ ÜSYAN (Həvarilərin işləri 19:23-40)

Bu hissədəki personajlar olduqca aydın təsvir edilib. Onların arasında Dimitri və gümüş zərgərləri birinci yerdədir. Onlar gəlirlərinin azaldığından narahat idilər. Düzdür, onlar Artemida ilahəsinin taleyi və şərəfinə görə narahat olduqlarını iddia edirdilər, lakin ən çox şəxsi gəlirlərinə görə vəlvələyə düşmüşdülər. Efesə gəlib-gedən zəvvarlar özləri ilə suvenirlər, məsələn, gümüş zərgərlərin düzəltdiyi məbədin kiçik maketlərini götürmək istəyirdilər. Lakin məsihçilik elə bir uğur qazanmışdı ki, onlar bunu sənətlərinə təhlükə kimi görürdülər.

İkincisi, Müqəddəs Kitaba görə, «şəhərin icra məmuru» daha vacib bir vəzifə tuturdu: o, protokollar aparır, məsələləri qanunverici məclis qarşısında çıxarır və Efes şəhərinin poçtu onun adına gəlirdi. O, üsyan təhlükəsindən narahat idi. Roma hökuməti yumşaq siyasət yürütsə də, heç bir halda iğtişaşlara dözməzdi. Əgər hansısa bir şəhərdə iğtişaş yaransaydı, Roma onların baş vermə səbəblərini öyrənər və şəhərin başçısını vəzifəsindən uzaqlaşdırardı. O, nəinki Paulu və qardaşlarını xilas etməyi düşünürdü, ən çox özünün xilası barədə fikirləşirdi.

Üçüncüsü, Paul kütlənin arasına girmək istədi, lakin ona icazə verilmədi. Paul qorxmaz adam idi. Gümüş zərgərləri və şəhərin icra məmuru üçün özlərinin təhlükəsizliyi birinci, Paul üçün isə sonuncu yerdə idi.

Müqəddəs Kitab

Efesdə

1 Apollo Korinfdə olarkən Paul daxili bölgələrdən keçərək Efesə gəldi və orada bir neçə şagirdlə rastlaşdı. 2 Onlara dedi: «İman etdiyiniz zaman Müqəddəs Ruhu aldınızmı?» Onlar dedilər: «Müqəddəs Ruhun mövcudluğundan belə, xəbərimiz yoxdur». 3 Paul onlardan soruşdu: «Elə isə nəyə əsasən vəftiz oldunuz?» Onlar cavab verdilər: «Yəhyanın vəftizinə əsasən». 4 Paul dedi: «Yəhyanın etdiyi vəftiz tövbə ilə bağlı bir vəftiz idi. Xalqı özündən sonra Gələnə, yəni İsaya iman etməyə çağırdı». 5 Onlar bunu eşidən kimi Rəbb İsanın adı ilə vəftiz oldular. 6 Paul əllərini onların üzərinə qoyanda Müqəddəs Ruh onların üzərinə endi və onlar başqa dillərdə danışmağa və peyğəmbərlik etməyə başladılar. 7 Onlar təxminən on iki kişi idi.

8 Sinaqoqa daxil olan Paul cəsarətlə danışmağa başladı. Üç ay ərzində onlarla mübahisələr aparır və Allahın Padşahlığı barədə onları inandırırdı. 9 Bəziləri inadkar olub inanmaq istəmir və xalqın qarşısında İsa yolunu pisləməyə başlayırdı. Buna görə Paul onlardan ayrılıb şagirdlərini də götürüb apardı. O, Tiranın mühazirə otağında hər gün mübahisələr edirdi. 10 Bu vəziyyət iki il davam etdi. Nəhayət, istər Yəhudi, istərsə də Yunan – bütün Asiya vilayəti əhalisi Rəbbin kəlamını eşitdi.

11 Allah Paul vasitəsilə fövqəladə möcüzələr yaradırdı. 12 Belə ki Paulun bədəninə toxunan dəsmallar və belinə bağladığı önlüklər belə, götürülüb xəstələrin üstünə qoyulanda insanların xəstəlikləri yox olur, şər ruhlar çıxırdı. 13 Bəzi ətrafı gəzib-dolaşan Yəhudi cindarlar da şər ruhlara əsir olanlara Rəbb İsanın adını çəkərək deyirdilər: «Paulun vəz etdiyi İsanın adı ilə sizə əmr edirəm!» 14 Yəhudilərin Skeva adlı başçı kahinin yeddi oğlu bu işlə məşğul idi. 15 Bir dəfə şər ruh onlara cavab verdi: «İsanı tanıyıram, Paul haqqında da hər şey bilirəm. Bəs siz kimsiniz?» 16 Daxilində şər ruh olan adam onların üstünə hücum çəkdi, hamısını təpiyinin altına salaraq məğlub etdi. Belə ki onlar o evdən lüt-üryan və yaralı halda qaçdılar.

17 Bu xəbər Efesdə yaşayan bütün Yəhudilərə və Yunanlara çatdı. Hamısını bir vahimə bürüdü və Rəbb İsanın adının nüfuzu böyüdü. 18 İman edənlərin çoxu gəlib öz əməllərini açıq etiraf edirdi. 19 Cadugərliklə məşğul olan bir dəstə insan da öz kitablarını yığıb hamının qarşısında yandırdı. Kitablarının qiyməti hesablananda məlum oldu ki, əlli min gümüş pula bərabər idi. 20 Beləliklə, Rəbbin kəlamı qüdrətlə böyüyüb təsirini artırırdı.

21 Bunlar baş verəndən sonra Paul qərara gəldi ki, Makedoniya və Axayyadan keçərək Yerusəlimə getsin. O dedi: «Oraya gedəndən sonra gərək Romanı da görəm». 22 Xidmətçilərindən ikisini – Timoteylə Erastı Makedoniyaya göndərərək özü bir müddət Asiya vilayətində qaldı.

Efesdəki qarışıqlıq

23 O ərəfədə İsa yolu ilə bağlı böyük bir qarışıqlıq yarandı. 24 Dimitri adlı bir zərgər gümüşdən ilahə Artemidanın ev səcdəgahlarını düzəldirdi və sənətkarlara çoxlu gəlir gətirirdi. 25 O, sənətkarları və bu cür işlə məşğul olanları bir yerə toplayıb belə dedi: «Ay kişilər, bilirsiniz ki, gəlirimiz bu işdən asılıdır. 26 Amma bu Paul deyir ki, əl işi olan allahlar həqiqi allahlar deyil. Yalnız Efesdə deyil, demək olar ki, bütün Asiya vilayətində nə qədər insanı tovlayıb azdırdığını görmüsünüz və eşitmisiniz. 27 Onda böyük bir təhlükə ilə üzləşirik. Bu həm bizim sənətimizin nüfuzunu itirə bilər, həm də ulu ilahə Artemidanın məbədini gözdən sala bilər. Bununla da bütün Asiya vilayətinin və bütün dünyanın ibadət etdiyi Artemidanın ululuğu heçə çıxar».

28 Oradakılar bunu eşidəndə bərk hiddətləndilər və qışqıra-qışqıra dedilər: «Efes ilahəsi Artemida uludur!» 29 Şəhər bir-birinə qarışdı. Xalq Paulun yol yoldaşları olan Makedoniyalı Qayla Aristarxı tutub sürüyərək birlikdə teatra doluşdu. 30 Paul istədi ki, xalqın arasına girsin, amma şagirdlər onu buraxmadılar. 31 Hətta Paulun dostları olan Asiya vilayətinin sədrlərinin bəziləri də ona xəbər göndərib yalvardı ki, teatra ayaq basmasın. 32 Teatrdakı yığıncaqda aləm qarışmışdı, hər ağızdan bir avaz gəlirdi. Onların çoxu isə bilmirdi ki, buraya nə üçün gəlib. 33 Yəhudilər İsgəndəri qarşıya çıxaranda izdihamın içərisindən bəziləri hadisəni onunla əlaqələndirdi. O isə xalqın diqqətini cəmləşdirmək üçün əlini qaldırdı və onların qarşısında özünü müdafiə etmək istədi. 34 Amma xalq onun Yəhudi olduğunu biləndə bir səslə iki saata yaxın «Efes ilahəsi Artemida uludur!» deyə qışqırışdı. 35 İzdihamı sakitləşdirən şəhərin icra məmuru dedi: «Ey Efeslilər, kim bilmir ki, Efes şəhəri ulu Artemida məbədinin və göydən gələn heykəlinin keşikçisidir? 36 Bunları heç kim inkar edə bilməz. Buna görə sakit olmanız və fikirləşmədən bir iş görməməyiniz lazımdır. 37 Buraya gətirdiyiniz adamlar nə məbədimizi soydu, nə də ilahəmizi söydü. 38 Əgər Dimitrinin və onun sənətkar dostlarının kimdən şikayəti varsa, məhkəmələr açıqdır, valilər də var. Qoy bir-birlərini orada ittiham etsinlər. 39 Sizin araşdıracağınız başqa hallar varsa, bunun da qanuni bir yığıncaqda həll olması lazımdır. 40 Bugünkü hadisələrə görə üsyan qaldırdığımız üçün ittiham olunmaq təhlükəsi qarşısındayıq. Biz bu səbəbsiz iğtişaşa bəraət qazandıra bilmərik». 41 O bu sözləri deyərək yığıncağı dağıtdı.