10-cu fəsil

1-13

ÖZGÜVƏNİN TƏHLÜKƏSİ (1Korinflilərə 10:1-13)

Paul bütlərə qurban gətirilən ətin yeyilməsi məsələsinə toxunmağa davam edir. Bundan əlavə, o, bəzi Korinf məsihçilərinin həddindən artıq özünə arxayın olmasından danışır. Onlar iddia edirdilər ki, «Biz vəftiz olunduq və buna görə də Məsihlə birik; biz Məsihin ətinə və qanına şərik olmuşuq. Biz Məsihdə, O da bizdə olduğuna görə hər cür təhlükədən qorunuruq. Biz ət yeyə bilərik və bu bizə heç bir ziyan vurmaz». Bu səbəbdən həddən artıq özünə güvənməyin təhlükələri barədə xəbərdarlıq etmək məqsədəuyğundur.

Oliver Kromvel oğlunun təhsili barədə düşünəndə «Mən onun tarix oxumasını istərdim» demişdi. Paul da tarixə müraciət edir. O, Allah tərəfindən böyük imtiyaz almış bir xalqın başına gələnləri göstərir. O, israillilərin səhrada olduğu günləri xatırladır. İsrail xalqı səhrada olanda çoxlu möcüzələr baş verib. Onların başı üzərində onlara yol göstərən və təhlükə anında onları qoruyan bir bulud var idi (Çıxış 13:21; 14:19). Allah onları Qırmızı dənizin sularından keçirdi (Çıxış 14:19-31). Bu iki möcüzə onları rəhbərləri və qanunvericilərin ən böyüyü olan Musa peyğəmbərə elə möhkəm bağlamışdı ki, məsihçilərin İsa Məsihə vəftiz olunduqları kimi, onların da Musa peyğəmbər ilə vəftiz olunduqlarını söyləmək olardı. Onlar səhrada göydən tökülən manna yedilər (Çıxış 16:11-15). 4-cü ayədə Paul deyir ki, onlar ardınca gələn ruhani Qayadan su içirdilər. Bu, Əhdi-Ətiqdən deyil, ravvin ənənəsindən götürülüb. Saylar 20:1-11-də deyilir ki, Allah Musaya susuz insanlara su vermək üçün qayadan su çıxarmağı tapşırdı. Ravvinlərin dediyinə görə, həmin qaya daha sonra insanların arxasınca gedir və həmişə onlara içmək üçün su verirdi. Bu hekayə hər bir yəhudiyə yaxşı məlum idi. İsrail övladları bu imtiyazlara malik olsalar da, onlar dəhşətli uğursuzluğa düçar oldular. Yeşua və Kalev istisna olmaqla, bütün casuslar bəd xəbər gətirdiyi üçün xalq qorxub Vəd edilmiş torpağa getməkdən imtina etdikdə, Allah qərar verdi ki, bütün nəsil səhrada ölsün (Saylar 14:30-32). Musa peyğəmbər Sina dağında olanda, xalq Harunu yoldan çıxarıb qızıl dana düzəltməsini xahiş etdi və ona səcdə etdilər (Çıxış 32:4). Hətta səhrada Moav və Midyanlıların qızları ilə zina etdilər. Buna görə minlərlə yəhudi Allahın hökmü ilə öldü (Saylar 25:1-9). (Yeri gəlmişkən, qeyd etmək lazımdır ki, Saylar 25:9-da iyirmi dörd min nəfərin həlak olduğu deyilir, Paul isə iyirmi üç min nəfərin öldüyünü deyir. Görünür, Paul yadında qaldıqlarından sitat gətirir. O, nadir hallarda Müqəddəs Yazılardan olduğu kimi sitat gətirir. O dövrdə heç kim Müqəddəs Yazılardan sözbəsöz sitat gətirmirdi. Çünki lazım olan yeri tez tapmağa imkan verən simfoniya kimi vasitə yox idi. O vaxt hələ kitab icad edilməmişdir. Müqəddəs Yazılar kitablarda deyil, böyük tumarlarda yazılmışdır). Yəhudilər səhrada Allaha qarşı deyindiklərinə görə ilan sancmasından öldülər (Saylar 21:4-6). Qorah, Datan və Aviram üsyan edəndə çoxları cəzalandırıldı (Saylar 16).

İsrailin tarixi bizə göstərir ki, Allahın ən böyük imtiyazlarına malik olan xalq toxunulmaz deyildi. Paul korinflilərə xatırladır ki, xüsusi üstünlüklər tam təhlükəsizliyə zəmanət vermir. Qeyd olunan vəsvəsələrə xüsusi diqqət yetirilməlidir:

1) Bütpərəstliyin vəsvəsəsi. Hazırda bütlərə açıq-aşkar sitayiş edilmir. Amma insan vaxtının, düşüncəsinin və enerjisinin çoxunu sərf etdiyi şeyi ilahiləşdirirsə, demək, Allahdan daha çox öz əlinin işinə sitayiş edir.

2) Zina vəsvəsəsi. İnsan bədəndə olarkən, heyvani təbiəti onu sınağa çəkir. Yalnız Məsihə var-gücü ilə bağlılıq insanı əxlaqsızlıqdan qoruya bilər.

3) Allahın göndərdiyi sınaq. Əksər insanlar şüurlu və ya şüursuz olaraq Allahın mərhəmətindən sui-istifadə edirlər. İnsan ürəyinin dərinliklərində belə düşünür: «Hər şey düzələr, Allah bağışlayar». O, risk edərək Allahın müqəddəsliyi və məhəbbət olduğu fikrini rədd edir.

4) Deyinmək vəsvəsəsi. Bu gün də əksər insanlar həyata təbəssümlə deyil, sızıltı ilə yanaşırlar. Bu səbəbdən Paul ayıq-sayıq olmağa çağırır: «Buna görə də kim ayaq üstə durduğunu düşünürsə, ehtiyatlı olsun ki, yıxılmasın». Dəfələrlə olub ki, möhkəm qalalar yerlə bir olub, çünki müdafiəçiləri onları keçilməz hesab edirdilər. Vəhy 3:3-də ölülərdən dirilən Məsih Sarddakı imanlı cəmiyyətinə ehtiyatlı olmaq barədə xəbərdarlıq edir. Sardda akropolu⁷ keçilməz hesab edilən dağın başında tikilmişdi. Kir onu mühasirəyə alanda oraya yol tapan hər kəsə xüsusi mükafat vəd etmişdi. Bir dəfə qalanı seyr edən döyüşçülərdən biri qala müdafiəçilərindən birinin təsadüfən dəbilqəsinin düşüyünü və onun arxasınca divardan necə endiyini gördü. O, yolu yadında saxladı və gecə bir dəstə əsgərlə dağa çıxıb, orada qalanın bu yerdə qorunmadığını gördü. Onlar alınmaz sayılan qalaya girib oranı ələ keçirdilər. Təsadüfilik həyatda böyük rol oynayır və biz həmişə diqqətli olmalıyıq. Paul vəsvəsə ilə bağlı bu hissəni üç fikirlə bitirir:

1) O əmin idi ki, vəsvəsə həyatın qaçılmaz hissəsidir. Ancaq Azərbaycan dilinə vəsvəsə kimi tərcümə olunan yunan sözü daha çox sınaq deməkdir. Sınağın məqsədi bizi günaha sürükləmək deyil, bizi sınaqdan keçirib daha güclü etməkdir.

2) Bizim məruz qaldığımız sınaq özlüyündə xüsusi bir şey deyil. Bizdən əvvəl yaşayan insanlar da sınağa məruz qalıb və ondan uğurla keçiblər. Günlərin bir günü yepiskop Laytfutu faytonda çox dar dağ yolu ilə Norveçə aparırdılar. Yol getdikcə daha da daralırdı. Bəzən təkərlərlə uçurumun kənarı arasında cəmi bir neçə santimetr qalırdı. Sonra faytonçu daha təhlükəsiz olsun deyə, faytondan düşüb piyada getməyi təklif etdi. Yepiskop yola baxıb dedi: «Axı bu yolda başqa faytonlar da gedib. Yola davam et». Yunan antologiyasında epiqram — bəlkə də şahidin dilindən yazılmış epitafiya var: «Bu sahildə qəzaya uğrayan dənizçi sizdən yelkənləri qaldırmağı xahiş edir». Onun qayığı batsa da, çoxları fırtınadan sağ çıxdı. Sınaqlardan keçdikcə, Allahın lütfü ilə çoxlarının dözdüyü və öhdəsindən gəldiyi şeylərdən keçirik.

3) Sınaqdan həmişə bir çıxış yolu var. Paul yol, dərədən çıxış, dağ keçidi mənasını verən ekbasis sözündən istifadə edir. Bu söz artıq mühasirəyə alınmış ordunun birdən-birə xilas yolunu tapmasını ifadə edir. Heç kim vəsvəsələrdə büdrəməməlidir, çünki ona qalib gəlməyin yolu var. Bu, geri çəkilmək və ya təslim olmaq yolu deyil, Allahın mərhəməti və qüdrəti ilə qələbəyə gedən yoldur.

14-22

MÜQƏDDƏS VƏZİFƏ (1 Korinflilərə 10:14-22)

Bu ayələri üç fikri nəzərə alaraq oxumaq lazımdır. Üç fikirdən ikisi o dövrə aiddir, lakin biri bu gün də aktualdır.

1) Artıq gördük ki, bütə təqdim olunan qurbanın bir hissəsi ziyafət təşkil etmək üçün qurbanın sahibinə qaytarılırdı. İnsanlar inanırdılar ki, belə bir ziyafətdə qurban təqdim olunan tanrı da qonaq kimi iştirak edir. Üstəlik, hesab edilirdi ki, qurban təqdim olunandan sonra tanrının özü qurbanın ətinə daxil olur. Sonra ziyafət zamanı həmin ətdən dadan adamların bədəninə və canına daxil olur. Çörəyi və duzu bölüşən insanlar bir-birinə möhkəm bağlandığı kimi, qurban ziyafəti də tanrı ilə ona ibadət edən adamlar arasında bağlılığı təşviq edirdi. Qurban təqdim edən insan, sözün əsl mənasında, qurbangahın iştirakçısı idi. Onun tanrılarla mistik bir bağlılığı var idi.

2) O dövrdə bütün dünya cinlərin mövcudluğuna inanırdı. Yaxşı və pis cinlər var idi. Əksər hallarda pis cinlər daha çox idi. Həmin cinlər tanrılarla insanlar arasında vasitəçi olan ruhlar idi. Yunanlar inanırdılar ki, hər gölməçənin, hər ağacın, hər budağın, hər bağın, hər dağın, hər qayanın, hər çayın, bir sözlə, hər yerin öz cini var.

«Hər dağ zirvəsində, küləklə nəfəs alan, şimşəklə parıldayan tanrılar var idi. Tanrılar günəşin və uzaq ulduzların şüalarında idi, zəlzələ zamanı yeri silkələyib, fırtınada dalğaları qaldırırdı».

Dünyanın hər yeri cinlərlə dolu idi. Yəhudilərdə pis ruhlar şedim adlanırdı. Onlar boş evlərdə məskunlaşır, həmişə «döşəməyə düşən qırıntılarda, yağda, qablarda, içməli suda, xəstəliklərdə, havada, otaqda» qaynaşırdılar. Paul da cinlərin varlığına inanırdı, onları «Başçı və Qüvvələr» adlandırırdı. O, inanırdı ki, bütlər heç nədir və onların arxasında heç nə yoxdur. Lakin bütlərə sitayiş cinlərin işidir, çünki bütlər vasitəsilə insanlar Allahdan uzaqlaşırlar. İnsanlar bütlərə sitayiş etməklə tanrılara sitayiş etdiklərini zənn edirdilər, əslində isə şər cinlər onları azdırırdı.

Bütlərə pərəstiş insanları Allaha deyil, cinlərə aparır. Bütlərə pərəstişlə əlaqəli hər şey şeytani pislik daşıyır. Bütlərə təqdim edilən qurban əti özlüyündə heç nəyi təhdid etmirdi. Amma o, cinlərin məqsəd və niyyətlərinə xidmət etdiyindən insanı murdar edirdi.

3) Bu qədim mövhumatlardan və inanclardan əbədi əhəmiyyət daşıyan bir prinsip çıxarmaq olar: İsa Məsihin süfrəsində əyləşən şəxs cinlərin alət kimi istifadə etdiyi masada otura bilməz. Məsihin Bədəninə və Qanına şərik olan şəxs günahlı şeylərə toxuna bilməz.

Məsihin ən böyük heykəllərindən biri Torvaldsen tərəfindən yaradılmışdır. Məsihin heykəlini düzəldəndən sonra ona Luvr üçün Veneranın heykəlini düzəltmək sifariş edildi. Torvaldsen isə cavabında «Məsihin surətini oyan əl bir daha heç vaxt bütpərəst ilahə heykəlini tökə bilməz» demişdi.

Şahzadə Çarlz ölümdən qaçanda Qlenmoristondan olan səkkiz cinayətkar adama sığındı. Onun başına 30.000 funt-sterlinq mükafat təyin edildi. Onların bir qəpikləri olmasa da, həftələrlə şahzadəni gizlədib qorudular və heç biri ona xəyanət etmədi. İllər keçdi və üsyandan yalnız kədərli xatirələr qaldı. Hyu Çisholm adlı bu səkkiz nəfərdən biri Edinburqa getdi. İnsanlar şahzadə Çarlzın başına gələnlərlə maraqlandılar və onunla söhbət etdilər. Hyu kasıb idi, bəzən ona pul verirdilər. Lakin Hyu Çisholm hamı ilə sol əli ilə görüşürdü. Çünki and içmişdi ki, şahzadəsinə uzatdığı sağ əli heç vaxt heç kəsə uzatmayacaq.

O dövrdə Korinf üçün vacib olanlar bu gün də vacibdir: Məsihin «Bədəninə və Qanına» şərik olan şəxs əllərini alçaq və nalayiq şeylərlə murdarlaya bilməz.

23-33

MƏSİHÇİ AZADLIĞININ SƏRHƏDLƏRİ (1Korinflilərə 10:23-11:1)

Paul bütlərə qurban təqdim etmək problemi ilə bağlı müzakirəsini praktiki məsləhətlərlə bitirir.

1) O, məsihçilərə bazardan lazım olan hər şeyi almağı və heç bir sual verməməyi tövsiyə edir. Ola bilsin, alınan ət qurbanlıq əti olub, yaxud heyvan hansısa tanrının şərəfinə kəsilib ki, cinlərdən müdafiə olunsunlar. Lakin insanların həddən artıq təlaşlı olması və ümumiyyətlə, olmamalı olduqları yerdə çətinliklər yaratması da mümkündür. Çünki hər şey Allaha məxsusdur.

2) Əgər məsihçi bütpərəstlərin evində şam yeməyinə dəvət olunubsa, qoy heç bir sual vermədən süfrəyə qoyulanları yesin. Əgər məsihçiyə qəsdən ətin qurbanlıq olduğunu söyləsələr, qoy onu yeməsin. Belə bir ehtimal var ki, bunu belə əti yeyə bilməyəcəyi hissindən xilas ola bilməyən qardaşlardan biri deyir. Belə insanı büdrətməmək üçün məsihçi onu yeməməlidir.

3) Yenə də uzaq keçmişdən bizə vacib bir həqiqət gəlir: əgər kiminsə büdrəməsinə səbəb olursa, insanın ondan imtina etməsi daha yaxşıdır. Məsihçi azadlığından daha real heç nə yoxdur. Lakin məsihçi azadlığından elə istifadə edilməlidir ki, başqalarını sarsıtmasın və inciməsin, əksinə, onlara kömək etsin. İnsanın özünə qarşı müəyyən öhdəlikləri var, amma başqalarına qarşı öhdəlikləri daha çoxdur.

Burada bu öhdəliklərin nə qədər geniş olduğunu qeyd etmək lazımdır.

1) Paul deyir ki, Korinf məsihçi yəhudilərə, hətta düşmənlərə də qüsursuz davranış nümunəsi olmalıdır.

2) Korinf məsihçilərinin yunanlara qarşı öhdəlikləri var. Bu isə Məsihin yoluna tamamilə biganə olan insanlara yaxşı nümunə göstərmək deməkdir. Məhz nümunəvi həyat tərzi vasitəsilə çoxları Məsihin davamçıları oldular. Günlərin biri keşişlərdən biri məsihçi olmayan insana kömək etmək üçün əlindən gələni edir və onu çətin vəziyyətdən qurtarır. Beləcə həmin adam kilsəyə getməyə başlayır. Sonda təəccüblü bir xahiş edir: onu xidmət edə bilməsi üçün kilsə nəzarətçisi təyin etsinlər. Beləcə o, xidmətçiləri vasitəsilə qəlbində etdiklərinə görə Məsihə minnətdarlığını bildirsin.

3) Korinf məsihçilərinin iman qardaşlarına qarşı öhdəlikləri var. Bəziləri üçün biz davranışımızla açıq nümunəyik. Çox vaxt Məsihdəki yeni imanlı və ya zəif qardaş bizdə dəstək və rəhbərlik axtarır. Bizim borcumuz — tərəddüddə olanlara güvən aşılayan, zəiflərə qüvvət verən və sınağa düşənləri günahdan xilas edən yardım göstərməkdir. Biz yalnız qardaşlarımız qarşısında öhdəliklərimizi yerinə yetirəndə Allahın izzəti üçün xidmət edə bilərik. Biz onların öhdəsindən yalnız o zaman gələcəyik ki, məsihçi azadlığımızın bizim deyil, başqaları üçün verildiyini dərk edək.