12-ci fəsil

1-3

RUHUN ETİRAFI (1Korinflilərə 12:1-3)

Korinf imanlı cəmiyyətində ən heyrətamiz hadisələr Müqəddəs Ruhun təsiri ilə baş verirdi. Lakin ruhani təkan dövründə həm isterik həyəcan və özünü aldatma halları, həm də Ruhun həqiqi təzahürləri baş verə bilərdi. Bu səbəbdən bu və sonrakı fəsildə Paul Müqəddəs Ruhun həqiqi təzahürü ilə bağlı halları nəzərdən keçirir.

Bu hissə çox maraqlıdır, çünki biz burada döyüş nidası kimi səslənən iki ifadə ilə rastlaşırıq.

1) Burada biz ««İsaya lənət olsun» deməz» ifadəsini görürük. İsaya lənət oxunması dörd halda baş verə bilərdi:

a) Onu yəhudilər səsləndirə bilərdi. Sinaqoqlarda Allaha dönük çıxanlar üçün həmişə dua mövcud idi. İsa dönüklərə aid edilirdi. Üstəlik, Paulun yaxşı bildiyi kimi (Qalatiyalılara 3:13), yəhudi qanununda deyilirdi: «ağacdan asılan hər kəsə lənət olsun!» Axı İsa çarmıxa çəkilmişdi. Məsihçilərin ibadət etdikləri bu bidətçi və cinayətkar haqqında yəhudilərin lənət oxuduqlarını eşitmək adi hal idi.

b) Yəhudilərin Məsihə yeni iman edənləri bu lənəti söyləməyə təşviq etmələri və ya onları sinaqoqdan qovmaları ehtimal edilir. Paul Aqrippaya məsihçiləri təqib etdiyi günlər haqqında danışanda deyirdi: «Bütün sinaqoqları gəzib-dolaşaraq onları tez-tez cəzalandırır və öz etiqadlarına küfr etməyə məcbur edirdim» (Həvarilərin işləri 26:11). Bəlkə də, insanlara İsanı lənətləmək şərti ilə sinaqoqda qalmaq imkanı verilirdi.

c) Paul bu məktubu təqiblər dövründə yazırdı. Məsihçilər ya Məsihə lənət etməli, ya da ölməli idilər. İmperator Trayanın dövründə Bitiniya hökmdarı Plini kimin məsihçi olub-olmadığını yoxlamaq üçün onlardan Məsihi lənətləmələrini tələb edirdi. İzmir şəhərinin yepiskopu Polikarp həbs olunanda, prokonsul Statius Quadratus ondan tələb etmişdi ki, «Rədd olun allahsızlar» desin, ilahi Sezara and içsin və Məsihə lənət etsin. Ancaq ahıl yepiskop ləyaqətlə cavab vermişdi: «Mən səksən altı il Məsihə qulluq etmişəm və O mənə heç vaxt zərər verməyib. Məni xilas edən Padşahımı necə lənətləyə bilərəm?» Budur, insanın seçim qarşısında qaldığı vaxt gəlib çatdı: ya Məsihi lənətləmək, ya da ölmək.

d) Ola bilsin, imanlı cəmiyyətinin özündə hansısa dəli İsaya lənət oxusun. Həmin ruhani atmosferdə hər şey baş verə bilərdi. İnsanlar bunu Müqəddəs Ruhun işi ilə əlaqələndirə bilərdilər. Paul bəyan edir ki, heç kim Məsihə qarşı lənət oxuyub, bunu Ruhun təsiri ilə əlaqələndirə bilməz.

2) Bundan əlavə, bu hissədə məsihçi döyüş nidası da var: İsa Rəbdir! Əgər erkən məsihçi cəmiyyətinin iman simvolu var idisə, həmin simvol bu ifadə idi (Filipililərə 2:11). Rəbb mənasını verən yunanca kurios sözü — qeyri-adi sözdür. Bu, Roma İmperatorunun rəsmi titulu idi. Məsihçiləri təqib edənlər həmişə tələb edirdilər: «Qeysər Rəbdir (kurios) söylə». «Əhdi-Ətiq yunan dilinə tərcümə edilərkən, bu söz Yahvenin müqəddəs adını tərcümə etmək üçün istifadə edilmişdi. Əgər insan «İsa Rəbdir» deyirdisə, bu o demək idi ki, o, həyatda hər şeydən əvvəl Ona sadiqdir və ürəyi Ona bağlıdır. Qeyd etmək lazımdır ki, Paulun fikrincə, insan yalnız Müqəddəs Ruh ona açdığı halda «İsa Rəbdir» deyə bilər. İsanın ali hakimiyyətini tanıması Paulun şəxsi kəşfi deyil, Allahın mərhəməti ilə ona açıqladığı vəhydir.

4-11

ALLAHIN MÜXTƏLİF ƏNAMLARI (1Korinflilərə 12:4-11)

Bu hissədə Paulun əsas fikri İmanlı Cəmiyyətinin birliyini vurğulamaqdır. İmanlı Cəmiyyəti Məsihin Bədənidir. Sağlam bədənin xarakterik xüsusiyyəti hər bir üzvün öz funksiyasını mükəmməl şəkildə yerinə yetirməsidir. Lakin birlik eynilik demək deyil. Buna görə də imanlı cəmiyyəti daxilində müxtəlif ənamlar və müxtəlif funksiyalar olur. Amma hər bir üzvdə olan eyni Ruhun ənamıdır, məsihçinin şəxsi izzəti üçün deyil, bütövlükdə cəmiyyətin rifahı üçün əvvəlcədən təyin edilmişdi.

Paul bütün xüsusi insan ənamlarının (xarizmata) Allahdan olduğunu bildirməklə başlayır. Buna görə də o inanır ki, bu ənamlardan Allaha xidmət etmək üçün istifadə edilməlidir. İmanlı cəmiyyətinin son vaxtlarda etdiyi səhv xüsusi ənamlar ideyasını çox dar çərçivədə şərh etməkdir. İmanlı cəmiyyətində belə bir fərziyə var ki, istifadə edə biləcəyi xüsusi ənamlar — natiqlik, təbliğ, öyrətmə, yazı, intellektual ənamlardır. İmanlı cəmiyyəti öz əlləri ilə işləyən insanların ənamlarının da Allahın xüsusi ənamları olduğunu başa düşsəydi, yaxşı olardı. Bənna, dülgər, elektrik, rəssam, mühəndis, santexnik — hər birinin Allahdan aldığı xüsusi bir ənamı var və bu ənamdan istifadə edərək Allaha xidmət edə bilər.

Paulun xüsusi ənamlar siyahısını nəzərdən keçirmək böyük maraq doğurur. Çünki biz həmin siyahı vasitəsilə erkən imanlı cəmiyyətinin xarakteri və xidməti haqqında çox şey öyrənə bilərik.

Paul siyahını iki çox oxşar ənamla başlayır: hikmət sözü və bilik sözü. Hikmət sözü yunan dilində sofiya deməkdir. Bu sözü İsgəndəriyyəli Klement «insan və ilahi əşyalar, eləcə də onların səbəbləri haqqında bilik» kimi şərh etmişdir. Aristotel onu «ən yaxşı vasitələrdən istifadə edərək ən yaxşı nəticə əldə etmək istəyi» kimi şərh edir. Bu, ən ali hikmətdir. Həmin hikmət düşünməkdən deyil, Allahla ünsiyyətdən irəli gəlir. Bu hikmət Allahı tanıyır. Yunan dilində bilik — qnosis — daha praktik bir fenomendir. Həmin bilik hər bir konkret vəziyyətdə necə davranacağını bilir. Həmin bilik praktik olaraq müdrikliyi — sofiya-nı — insan həyatında və əməllərində tətbiq edir. Bu keyfiyyətlərin hər ikisi həm fərdi, həm də bütövlükdə İmanlı Cəmiyyətinə lazımdır. Allahla ünsiyyətdən irəli gələn, ilahiliyin dərinliklərini bilən hikmət və bu hikməti gündəlik həyata, dünyaya və İmanlı Cəmiyyətinə tətbiq edən bilik.

Siyahıdakı növbəti ənam — imandır. Paul üçün bu bizim adi iman anlayışımızdan daha böyükdür. Onun dediyi iman görünən nəticələr verir. Bu, sadəcə olaraq, bir şeyin doğru olduğuna inanmaq deyil. Bu, ruhani dəyərlərə alovlu bir inamdır, insanı sahib olduğu hər şeyə investisiya qoymağa sövq edir. Bu iman insanın iradəsini gücləndirir və əzələlərini işə salır.

İlahi, ürəyim Sənin üçün yananda

Ağlım müqəddəs Sözünə açıq olanda,

Sənin iradən yer üzündə olsun deyə

Qoy Sənə xidmət edim.

Sonra Paul xüsusi şəfa ənamı haqqında danışır. Erkən İmanlı Cəmiyyəti möcüzəvi şəfaların adi hal aldığı dünyada yaşayırdı. Əgər yəhudi xəstələnərdisə, həkimə getməkdənsə, ravinin yanına getməyi üstün tutar və çox güman ki, sağalardı. Yunanlarda şəfa tanrısı Eskulap idi. İnsanlar şəfa almaq üçün onun məbədlərinə gedir, bütün gecəni orada keçirir və çox vaxt sağalırdılar. Bu günə qədər belə məbədlərin xarabalıqlarında şəfaları əbədiləşdirən yazılı nəzir lövhələrinə rast gəlirik. Lakin heç kim kifayət qədər əsas olmadan belə bir şey yazmaq üçün vaxtını və gücünü sərf etməzdi. Epidavr məbədində bir yazıda deyilir ki, Alketas adlı kor adam belə yuxu görür: «Allah sanki onun yanına gəlib barmaqları ilə göz qapaqlarını açdı və o, məbəddə olan ağacları gördü. Səhər açılan kimi, o, məbəddən sağlam çıxıb getdi». Roma məbədlərinin birində belə bir yazı var: «Allah kor əsgər Valeri Aperə agah etdi ki, gedib ağ xoruz qanı ilə bal qarışdırıb məlhəm düzəltsin və üç gün gözlərinə sürtsün. Üç gündən sonra onun gözləri açıldı. O da gəlib camaat qarşısında tanrıya şükür etdi». Bu, şəfa dövrü idi.

Şübhəsiz ki, şəfa ənamı erkən məsihçi cəmiyyətində də mövcud idi. Əks halda, Paul bunu qeyd etməzdi. Həvari Yaqubun Məktubunda (5:14) xəstənin ağsaqqalları yanına çağırması və onların da onu yağla məsh etmələri barədə göstərişlər var.

Tarixən müəyyən edilmişdir ki, 9-cu əsrə qədər məsh etmə mərasimi şəfa almaq üçün nəzərdə tutulmuşdu. Yalnız sonralar yağla məsh etmə müqəddəs mərasim adını almışdır. Bu mərasim ölümə hazırlıq məqsədilə həyata keçirilirdi. İmanlı Cəmiyyəti şəfa ənamını heç vaxt tamamilə itirməmişdir. Bizim dövrümüzdə də bu ənam qismən yenidən kəşf edilmişdir. Yazıları bizə gəlib çatan ən müdrik müəlliflərdən biri Monten bir uşağı öyrətmək haqqında belə demişdi: «Mən onun bədən üzvlərinin ağlından az olmamasını istərdim. Biz insanın beynini, bədənini deyil, özünü öyrədirik. Onları bir-birindən ayırmaq olmaz». İmanlı Cəmiyyəti uzun illər ərzində insanı ruha və bədənə bölür, onun bədəni üçün deyil, yalnız ruhu üçün məsuliyyət daşıyırdı. Nə yaxşı ki, indi biz yenidən insana ruh və bədənin birliyi kimi baxmağı öyrənmişik.

Daha sonra Paul möcüzə yaratmaq ənamı barədə danışır. Əminliklə demək olar ki, o, sehrləri, şər ruhların qovulmasını nəzərdə tutur. O dövrdə bir çox xəstəliklər, hətta demək olar ki, bütün xəstəliklər, o cümlədən ruhi xəstəliklər cinlərin təsiri ilə izah olunurdu. İmanlı Cəmiyyətinin əsas xidmətlərindən biri məhz bu cinləri qovmaq idi. Bunun doğru olub-olmamasından asılı olmayaraq, cinə tutulduğuna inanan insan əmin idi ki, onlar, həqiqətən, var və İmanlı Cəmiyyəti ona kömək edə bilər, kömək də edirdi. Pis ruhların qovulması bu gün də missionerlərin fəaliyyətində çox vaxt mühüm yer tutur. Bütün dövrlərdə İmanlı Cəmiyyətinin vəzifəsi xəstələrə, eləcə də ruhi xəstələrə kömək etməkdir.

Sonra Paul bizə peyğəmbərlik ənamını xatırladır. Əgər Paulun peyğəmbərlik etmək sözünü təbliğ etmək kimi tərcümə etsək, onun fikrini daha yaxşı başa düşəcəyik. Biz çox vaxt peyğəmbərlik sözünü gələcəkdən xəbər verməklə əlaqələndiririk. Ancaq bütün dövrlərdə peyğəmbərlik daha çox proqnoz deyil, müraciət idi. Peyğəmbər Allaha o qədər yaxın idi ki, Onun düşüncələrini, istəklərini və iradəsini bilir və beləliklə də onları insanlara çatdırırdı. Beləcə o, iki funksiya yerinə yetirirdi:

a) peyğəmbər ifşa və xəbərdarlıq edir, insanların davranışlarının Allahın iradəsinə uyğun olmadığını bildirir;

b) peyğəmbər nəsihət verir, insanları doğru yola — Allahın istədiyi yola yönəltməyə çalışır.

Daha sonra Paul ruhları ayırd etmək ənamından bəhs edir. Gərgin mühiti olan cəmiyyətdə həqiqi təzahürlərlə sırf isterik, ilahi və şeytani təzahürləri ayırd etmək lazım idi. Hətta bizim dövrümüzdə də bunun Allahdan olub-olmadığını müəyyən etmək olduqca çətindir. Bununla belə, biz həmişə mühüm bir prinsipə əməl etməliyik: yəni həmin təzahürü anlamağa çalışmalıyıq.

Paulun siyahısında sonuncu yerdə müxtəlif dillərdə danışmaq və onları şərh etmək ənamı gəlir. Dillərdə danışmaq problemi Korinf imanlı cəmiyyətində böyük çətinliklərə və çaşqınlığa səbəb olmuşdu. Vəziyyət təxminən belə idi: ibadət zamanı kimsə ruhən coşub naməlum dildə anlaşılmaz səslər çıxarırdı. Bu, son dərəcə sirli bir ənam idi. Çünki hesab edirdilər ki, bu, Allahın Ruhunun birbaşa təsiri ilə baş verir. Sözsüz ki, icma bunda heç bir əhəmiyyət və məna görmürdü. Bəzən dillərdə danışan imanlı öz sözlərinin mənasını özü şərh edə bilərdi. Lakin çox vaxt bunun üçün dilləri şərh etmək ənamı olan başqa biri lazım idi. Paul heç vaxt müxtəlif dillər ənamını şübhə altına almırdı. Amma o yaxşı bilirdi ki, bunda müəyyən bir təhlükə var, çünki ruhani coşqunluğu özünü hipnozdan ayırmaq çətindir.

Qarşımızda o dövrdə imanlı cəmiyyətində baş verənlərin canlı mənzərəsi durur. Bəzən orada heyrətamiz hadisələr baş verirdi. Həyat qızğın və gərgin keçirdi. Həyat darıxdırıcı və ya sıradan deyildi. Paul bilirdi ki, bu canlı və qüdrətli fəaliyyət Ruhun işinin nəticəsidir. Müqəddəs Ruh hər bir imanlıya cəmiyyətin və qardaşların inkişafı üçün istifadə edə biləcəyi ənam verib.

12-31

MƏSİHİN BƏDƏNİ (1Korinflilərə 12:12-31)

Bu, İmanlı Cəmiyyətinin birliyinin indiyə qədər təsvir edilmiş ən məşhur mənzərələrindən biridir. İnsan bədəninin müxtəlif orqanlarının qarşılıqlı əlaqəsi adamları həmişə heyran etmişdir. Qədim dövrlərdə Platon belə bir təsvir vermişdir ki, baş — qala, boyun — kanal, ürək — bədənin çeşməsi, məsamələr — keçidlər, damarlar — bədənin kanallarıdır. Paul isə İmanlı Cəmiyyətini insan bədəni kimi təsvir edirdi. Bədən çoxlu üzvlərdən ibarət olsa da, onların arasında mühüm birlik var. Platon belə deyirdi: «Biz «barmağımın ağrısı var» demirik, «ağrıyıram» deyirik». Bədənin çoxsaylı və müxtəlif hissələrinə birlik bəxş edən müəyyən bir «Mən», şəxsiyyət var.

«Mən» bədən üçün nəyəmsə, Məsih də İmanlı Cəmiyyəti üçün odur. Bütün müxtəlif üzvlər öz birliyini Onda tapır. Paul daha da irəli gedib, buna başqa nöqteyi-nəzərdən baxır: «Siz Məsihin bədənisiniz». Bu ifadədə çox böyük əhəmiyyət kəsb edən bir fikir var. Məsih bu dünyada artıq bədəndə deyil. Ona görə də Onun bu dünyada yerinə yetirəcəyi hər hansı bir işi varsa, onu yerinə yetirəcək bir insan tapmalıdır. Əgər Ona uşaq öyrətmək lazımdırsa, onda onu öyrədəcək müəllim tapmalıdır; bir insanı sağaltmaq lazımdırsa, Onun işini icra edəcək həkim və ya cərrah tapmalıdır; əgər O Öz həyatını danışmaq istəyirsə, bunu söyləyəcək birini tapmalıdır. Biz, sözün əsl mənasında, Məsihin bədəni olmalıyıq — Onun işini görmək üçün əlləri, tapşırığını yerinə yetirmək üçün ayaqları, Onun haqqında danışmaq üçün səsi olmalıyıq.

Onun tarlasında işləmək üçün

Onun bizim əllərimizdən başqa əli yoxdur;

Başqalarını Öz yoluna gətirmək üçün

Onun bizim ayaqlarımızdan başqa ayağı yoxdur.

İnsanlara Öz ölümü haqqında danışmaq üçün

Onun bizim səsimizdən başqa səsi yoxdur.

İnsanları Özünə tərəf yönəltsin deyə

Onun bizdən başqa heç bir köməkçisi yoxdur.

Məsihin yer üzündəki bədəninin üzvü olmaq — məsihçinin ən böyük izzətidir.

Paulun fikrincə, İmanlı Cəmiyyəti öz vəzifəsini yerinə yetirə bilsin deyə, məhz belə bir birliyi olmalıdır. Orqanların hər biri mükəmməl işləyəndə bədən özünü sağlam və səmərəli hiss edir. Ayrı-ayrı orqanlar, bədən üzvləri bir-birinə paxıllıq etmir və bir-birinin funksiyalarına iddia etmirlər. Paulun təsvir etdiyi mənzərədə biz Məsihin bədəni olan İmanlı Cəmiyyətində mövcud olmalı olan bəzi məqamları görürük.

1. Biz bir-birimizə ehtiyacımız olduğunu dərk etməliyik. İmanlı Cəmiyyətində təcridçilik kimi bir şey olmamalıdır. İmanlı cəmiyyətindəki insanlar çox vaxt öz işlərinə o qədər qərq olur və onun həddindən artıq əhəmiyyətli olduğuna o qədər əmin olurlar ki, başqa işlərlə məşğul olanlara etinasız yanaşır və ya hətta onları tənqid edirlər. İmanlı Cəmiyyətinin sağlam olması üçün hər kəs əlindən gələni etməlidir.

2) Biz bir-birimizə hörmət etməliyik. Bədən nisbi əhəmiyyət kəsb edən problemi bilmir. Əgər onun üzvü və ya orqanı fəaliyyətini dayandırarsa, qalanların hamısı ixtilafda olar. İmanlı Cəmiyyətində də belədir. «Allah üçün bütün işlər eynidir». Nə vaxt ki, biz Məsihin cəmiyyətində öz əhəmiyyətimiz haqqında düşünməyə başlayırıq, onda əsl xidmətdən məhrum oluruq.

3) Biz bir-birimizə həmdəm olmalıyıq. Əgər orqanlardan biri və ya üzvlərdən biri əziyyət çəkirsə, digərləri buna qarşı dura bilmədiklərinə görə onunla birlikdə əziyyət çəkirlər. İmanlı Cəmiyyəti də bütöv bir bədəndir. Təşkilatından, öz icmasından, öz ailəsindən kənarda heç nə görməyən şəxs hələ də İmanlı Cəmiyyətinin həqiqi birliyinin nə olduğunu dərk etməyib.

Bu hissənin sonunda Paul İmanlı Cəmiyyətindəki xidmətin müxtəlif formalarından danışır. Onlardan bəzilərini Paul daha əvvəl qeyd edib, bəziləri isə tamamilə yenidir.

1) Paul həvarini birinci yerə qoyur. Şübhəsiz ki, onlar İmanlı Cəmiyyətinin ən nüfuzlu adamları idilər. Onların təsiri coğrafi baxımdan məhdud deyildi. Onların daimi və müəyyən edilmiş fəaliyyət sahəsi yox idi. Onların nəsihətləri bütün İmanlı Cəmiyyətinə yayılırdı. Nəyə görə? Həvarinin mühüm xüsusiyyəti o idi ki, İsa yer üzündə olarkən Onunla ünsiyyətdə olub və Onun dirilməsinin şahidi olub (Həvarilərin işləri 1:22). İsa Özü kağıza bir kəlmə də yazmayıb. O Öz Kəlamını insanlara həkk etmişdi, həmin insanlar da həvarilər idi. Heç bir ayin insana həqiqi səlahiyyət vermir. Səlahiyyət Məsihlə birbaşa ünsiyyətin nəticəsidir. Günlərin bir günü ibadətdən sonra Aleksandr Vayta belə dedilər:

• Doktor Vayt, siz bu gün elə təbliğ etdiniz ki, sanki Məsihin birbaşa hüzurundasınız.

• Bəlkə də elə oradayam — deyə Vayt yumşaq səslə cavab verdi.

Məsihin hüzurundan gələn adam, imanlı cəmiyyətindəki rütbəsindən asılı olmayaraq, həvari səlahiyyətinə malikdir.

2) Biz bir qədər əvvəl peyğəmbərlər haqqında danışdıq, lakin indi Paul müəllimləri əlavə edir. Onların əhəmiyyəti heç də az deyil. Müəllimlərin vəzifəsi müjdəçilərin və həvarilərin Məsihə gətirdikləri insanların imanını gücləndirməkdir. Müəllimlər Məsihin təlimini öyrədirlər. Onlar son dərəcə vacib bir işi görürlər — insanlara Müjdəni öyrədirlər. Markın Müjdəsi eramızın 60-cı ilindən tez yazılmamışdır, yəni İsanın çarmıxa çəkilməsindən 30 il sonra yazılmışdır. Unutmayaq ki, o dövrdə kitablar çap olunmur, əl ilə yazılır və surəti köçürülürdü. Buna görə Əhdi-Cədid kimi cildli kitab çox baha başa gəlirdi. Sadə insanlar kitab sahibi olmaq arzusuna belə cəsarət etmirdilər. Buna görə də başlanğıcda İsanın Müjdəsi şifahi şəkildə ötürülürdü. Bu isə müəllimlərin vəzifəsi idi. Yadda saxlamaq lazımdır ki, alim kitabdan daha çox yaxşı müəllimdən çox şey öyrənir. Bu gün əlimizdə çoxlu kitablar olsa da, yenə də həqiqət odur ki, adamlar Məsih haqqında daha çox insanlardan öyrənirlər.

3) Paul yardımçılıq ənamı alanlardan danışır. Bunlar kasıblara, yetimlərə, dul qadınlara və qəriblərə dəstək olmaq vəzifəsi olan insanlar idi. Məsihçilik əzəldən özünü əməllərdə göstərib. İnsan yaxşı natiq olmaya bilər, başqalarını öyrətməkdə bacarıqsız ola bilər. Amma hər kəs öz yaxınına kömək etməyi bacarır.

4) Daha sonra Paul, Müqəddəs Kitabın Azərbaycan nəşrində tərcümə edildiyi kimi, idarəçilik ənamı (kuberneseis) alan insanlardan danışır. Yunan dilində bu sözün çox maraqlı mənası var: o, qayalıqlar və dayaz yerlər arasında gəmiləri limana istiqamətləndirən losman işini ifadə edir. Paul İmanlı Cəmiyyətini idarə edən insanları nəzərdə tutur. Bu, son dərəcə vacib xidmətdir. Əgər təbliğçi və müəllimin arxasında imanlı cəmiyyətinə rəhbərlik etmək üçün gündəlik işləri öz üzərinə götürən adamlar olmasa, onlar heç vaxt öz vəzifələrini layiqincə yerinə yetirə bilməzlər. Orqanizmdə elə orqanlar var ki, çox əhəmiyyətli görünmür, lakin çox vacib funksiyaları yerinə yetirir. Elə insanlar da var ki, onların xidməti onlara populyarlıq gətirmir, lakin onların zəhməti olmadan imanlı cəmiyyəti irəli gedə bilməz.

Bütün sadalanan ənamlardan sonra Paul digərlərindən daha vacib olan bir ənamdan danışır. Fərqli ənamları olan insanların həmfikir olmaması təhlükəsi həmişə var. Bu, bütün bədənin işini çətinləşdirir. Yalnız məhəbbət İmanlı Cəmiyyətini vahid orqanizmdə birləşdirə bilər. Buna görə də Paul məhəbbəti tərənnüm edir.