8-ci fəsil

1-13

8, 9 və 10-cu fəsillər çox da vacib görünməyən, lakin Korinf üçün böyük əhəmiyyət kəsb edən və həllini tələb edən problemdən bəhs edir. Bütlərə qurban kəsilən əti yemək olar, ya yox? Bu fəsillərin təfərrüatlı tədqiqinə başlamazdan əvvəl problemi izah etmək və onların korinflilərin həyatında baş verdiyi vaxt Paulun təklif etdiyi həll yollarını qeyd etmək məqsədəuyğundur.

Tanrılara qurban kəsmək qədim dünyada həyatın ayrılmaz hissəsi idi. Həmin qurbanlar iki cür — şəxsi və ictimai olurdu. Hər iki halda, yandırma qurbanı qurbangaha bütöv şəkildə təqdim olunmurdu. Simvolik olaraq kiçik bir hissəsi, məsələn, alından kəsilmiş tük gətirilirdi.

Şəxsi gətirilən qurbanlıq heyvan, belə demək mümkünsə, üç yerə bölünürdü. Birinci, simvolik hissə qurbangahda yandırılırdı. İkincisi hissəni — qabırğaları, budu və başın sol tərəfini — bütpərəst kahinlər haqlı pay kimi götürürdülər. Qurbanın qalan hissəsi ibadət edənin özünə düşürdü. O, qurban əti ilə ziyafət təşkil edirdi. Bu, çox vaxt xüsusilə toy günü edilirdi. Ziyafət bəzən ev sahibinin evində, bəzən də qurban kəsilən tanrının məbədində keçirilirdi. Məsələn, bizim dövrə qədər gəlib çatan papirus üzərində yazılmış şam yeməyinə dəvətnamə var: «Ptolemeyin oğlu Antoni sizi Rəbbimiz Serapisin süfrəsində onunla nahar etməyə dəvət edir». Serapis — qurban gətirilən tanrıdır. Korinfdəki imanlıları belə bir sual maraqlandırırdı: «O, belə ziyafətlərdə iştirak edə bilərmi? Bütə təqdim olunan qurban ətini ağzına ala bilərmi?» Əgər cavab «yox!»dursa, onda o özünü bütün dövlət bayramlarından tamamilə məhrum edərdi.

İctimai, yəni dövlət tərəfindən təşkil edilən qurbanlar zamanı (belə qurbanlar tez-tez təşkil edilirdi) ətin simvolik hissəsi yandırıldıqdan və kahinlər öz paylarını aldıqdan sonra, qalan hissəsi şəhər məmurlarına və s. sakinlərə paylanırdı. Qalanını isə dükanlara, bazarlara satılmağa verirdilər. Buna görə də ət bazardan alınsa belə, bütə gətirilmiş qurbanlıq ət ola bilərdi.

O dövrdə cinlərə və şeytanlara inanc bu problemi daha da çətinləşdirirdi. Onlar hər yerdə idi və daim insana girməyə çalışırdı. Əgər onlar buna müvəffəq olurdusa, bədənə zərər verir və zehni pozurdu. Şər ruhların və cinlərin insanlara daxil olma yollarından biri yemək vasitəsilə idi. Onlar yeməyə hopub, insanın bədəninə girirdi. Bu bədbəxtliyin qarşısını almağın bir yolu yeməyi şər ruha zidd olan hansısa yaxşı tanrıya həsr etmək idi. Bu səbəbdən, demək olar ki, bütün heyvanlar kəsilməzdən əvvəl hansısa tanrıya ithaf olunurdu. Başqa sözlə, heyvanın ətinə yeməkdən əvvəl tanrının adı ilə xeyir-dua verilirdi.

Bu o demək idi ki, bu və ya digər bütpərəst tanrının adı ilə bağlı olmayan əti almaq və ya yemək mümkün deyildi. Bəs məsihçi bütə gətirilən əti yeyə bilərdimi? Bizim üçün bu problem yalnız tarixi maraq doğurur. Lakin Korinf və ya hər hansı bir qədim Yunan şəhərində yaşayan məsihçilər üçün bu problem onların bütün həyatını müəyyənləşdirir və həllini tələb edirdi.

Paulun cavabı bir neçə hissədən ibarətdir:

1) Paul 8-ci fəsildə deyir ki, imanlı Məsihdə möhkəmlənməyən qardaşını incidə biləcək heç bir şey etməməlidir. Hətta təqdis olunmuş məsihçi bütlərə yoluxmaq təhlükəsi hiss etmirsə və ya bütün sadəcə mövcud olmayan bir şeyin simvolu olduğuna inanırsa, qardaşını incidə biləcək heç bir şey etməməlidir.

2) 9-cu fəsildə Paul məsihçi azadlığı prinsipinin tərəfdarlarına müraciət edərək qeyd edir ki, o, bu prinsipi yaxşı bilir, lakin imanlı cəmiyyəti naminə qəsdən çox şeydən çəkinir. O, həm məsihçi azadlığı prinsipini, həm də məsihçi borcu prinsipini yaxşı bilir.

3) 10-cu fəslin 1-13-cü ayələrində o, məsihçi mənsubluğunun və imtiyazlı mövqelərinin onları bütlərə yoluxmaqdan effektiv şəkildə qoruduğunu iddia edənlərə müraciət edir. Paul Allahın seçilmiş xalqının bütün imtiyazlarına malik olan və buna baxmayaraq, günaha batmış İsrail xalqını misal gətirir.

4) 10-cu fəsil, 14-22-ci ayələrdə bildirir ki, Rəbbin süfrəsində oturan adam bütpərəst tanrının süfrəsində otura bilməz, hətta o tanrı mövcud olmasa belə... Doğrudan da, hansısa yalançı tanrıya həsr olunan əti əvvəllər Rəbbin süfrəsindən yeyən ağıza qoymaq məqbul deyil.

5) 10:23-26-cı fəsildə o, həddən artıq höcətləşməmək barədə xəbərdarlıq edir. İnsan dükanlarda, bazarlarda satılanı sorğulamadan ala bilər.

6) 10:27-28-ci fəsildə başqasının evində özünü necə aparmaq barədə məsləhət verir. Orada məsihçi sual vermədən qarşısına qoyulan hər şeyi yeyə bilər. Lakin ona ətin bütlərə qurban təqdim edildiyini söyləsələr, bu onun məsihçi prinsipinə zidd olduğuna görə, yeməkdən imtina etməlidir.

7) Sonda 10:29-33 və 11:1-ci fəsillərdə Paul məsihçilərin davranışının qüsursuz olması prinsipini ortaya qoyur. Belə ki, bu qüsursuz davranış nə yəhudiləri, nə də qeyri-yəhudiləri heç bir şəkildə incitməlidir. Kimisə incitməkdənsə, haqqı qurban vermək daha yaxşıdır. İndi isə bu fəsillərə ətraflı baxa bilərik.

MÜDRİKLƏRƏ NƏSİHƏT (1Korinflilərə 8)

Biz gördük ki, Yunanıstan şəhərində kimsə bütlərə təqdim edilən yeməkdən imtina edərsə, onun üçün problemlərdən qaçmaq nə qədər çətin olub. Yalnız bəzi Korinf imanlıları üçün bu problem əhəmiyyətsiz idi. Onlar hesab edirdilər ki, onların dərk etdiyi həqiqətlər onlara qəti şəkildə bütpərəst tanrıların mövcud olmadığını söyləyir. Buna görə də məsihçi bütlərə qurban kəsilən əti vicdan əzabı çəkmədən yeyə bilər. Əslində Paulun buna iki cavabı var. Biri 10:20-də verilir: burada Paul deyir ki, bütpərəst tanrıların mövcud olmadığı fikri ilə tamamilə razı olsa da, bu ruhlar və cinlər mövcuddur və bütlərin arxasında dayanır. Onlar insanları həqiqi Allaha inanmaqdan döndərməyə çalışır.

Bu hissədə isə o, daha sadə arqumentdən istifadə edir. O xatırladır ki, Korinfdə həyatları boyu bütpərəst tanrılara səcdə edən və imana gəldikdən sonra hələ də onlara inanan insanlar yaşayır. Həmin sadəlövh insanlar mövhumatlardan qurtula bilmirlər. Onlar bütlərə kəsilən əti yeyəndə vicdan əzabı çəkirlər. Onlar instinktiv olaraq bunun yaxşı olmadığını hiss edirlər. Ona görə də bütlərə qurban kəsilən əti yeməkdə qəbahət olmadığına dair ifadələr bu sadə insanları təhqir edir və çaşdırır. Sonda Paul bildirir ki, əgər nəsə sizə zərər vermirsə, lakin bu, kimisə təhqir edir və çaşdırırsa, bu əməldən çəkinmək lazımdır. Çünki məsihçi heç vaxt qardaşını büdrədəcək nəsə etməməlidir.

Bu hissədə Paul bizə yad olan bir məsələyə toxunaraq, hər dövrə aid olan üç mühüm prinsipi ifadə edir:

1) Eyni şey bir insan üçün təhlükəsiz, digəri üçün çox təhlükəli ola bilər. Deyirlər ki, Allahda hər bir insanın qəlbinin gizli açarı var. Bu, həqiqətdir. Amma bu da bir həqiqətdir ki, şeytanın da özünəməxsus açarı var. Bizim bəzi vəsvəsələrə qarşı durmağa gücümüz çata bilər, amma bəzilərinin çatmaya bilər. Bir şey bizim üçün büdrəmə olmaya bilər, amma başqası üçün qarşısıalınmaz sınağa çevrilə bilər. Buna görə nə edəcəyimizə qərar verməzdən əvvəl, bunun təkcə bizə necə təsir edəcəyini deyil, həm də yaxınımıza necə təsir edəcəyini düşünməliyik.

2) Hər şeyi yalnız bilik baxımından qiymətləndirmək olmaz. Həm də sevgi mövqeyindən yanaşmaq lazımdır. Daha liberal korinflilər bütlərə məhəl qoymayacaq qədər bilikli olduqlarını iddia edirdilər. Onlar bu kimi mövhumatlardan uzaq idilər. Bilik insanı təkəbbürlü edir, ona üstünlük hissi verir. O, savadsız insanlara yuxarıdan aşağı baxır. Lakin belə bilik — həqiqi bilik deyil. Bilikli olduğunu dərk etmək artıq təhlükəyə yol açır. Bizim davranışımız bilikli olmağımızla deyil, insanlara sevgi hissi ilə müəyyən edilməlidir. Ola bilsin, Məsihdəki qardaşımızın inkişafı naminə hansısa hərəkətimizdən və ya sözümüzdən imtina etməli olacağıq.

3) Buradan çox mühüm bir həqiqət aşkar olur. Əgər başqa birinin büdrəməsinə səbəb olursa, həzz almaq hissindən və ya özü üçün azadlıq tələbindən imtina edilməlidir. Ruhən güclü olduğuna görə o öz arzusunun da öhdəsindən gələ bilər. Məsihçi təkcə özü haqqında deyil, həm də zəif qardaşı haqqında düşünməlidir. Başqasının ölümünə səbəb ola biləcək istəkləri təmin etmək zövq deyil, günahdır.