10-cu fəsil

1-6

PAULUN TƏNQİDÇİLƏRƏ CAVABI (2Korinflilərə 10:1-6)

Əvvəldə bütün hissənin yazılış tonunu təyin edən iki söz var. Paul Məsihin həlimliyindən və mülayimliliyindən danışır. Həlimlik mənasını verən proutes maraqlı sözdür. Aristotel bu sözü qəzəbli insanla heç vaxt qəzəblənməyən insan arasında olan xətt kimi təyin etmişdi. Bu söz qəzəbini yaxşı idarə edən insanın halını müəyyən edir. Belə insan heç vaxt boş yerə əsəbiləşmir. Bu söz ona vurulan zərərə görə heç vaxt qəzəblənməyən, lakin başqalarına zərər vurulduqda haqlı olaraq qəzəblənən bir insanı xarakterizə edir. Bu sözlə Paul məktubunun əvvəlində demək istəyir ki, onun qəzəblənməsi təhqir olunmuş şəxsi ləyaqət hissindən deyil, İsa Məsihin həlimlik tonundan irəli gəlir.

Yunanların «ədalətli və hətta ədalətdən daha yaxşı» deyə tərif etdikləri və mülayimlik kimi tərcümə edilən epieikeiya sözü daha səciyyəvidir. Onlar bu sözü ədalətin özünəməxsus qeyri-müəyyənliyinə görə ədalətsizliyə çevrilə bildiyi zaman həlledici rol oynayan bir xüsusiyyət kimi müəyyən edirdilər. Bəzən əsl ədalət qanunu hərfbəhərf yerinə yetirmək deyil, qərara humanist xarakter vermək üçün hərəkət etməkdir. Epieikeiya, yəni mülayimlik kimi xüsusiyyətlərə malik olan insan bilir ki, nəticədə məsihçilər ədalət meyarları ilə deyil, məhəbbətlə idarə olunurlar. Beləliklə, Paul demək istəyir ki, o öz hüquqlarını və qanunu hərfbəhərf yerinə yetirməyi tələb etmək fikrində deyil. O, hətta insan ədalətindən də üstün olan məsihçi məhəbbətini rəhbər tutaraq mövcud vəziyyəti araşdırmaq istəyir.

Biz məktubun ən çətin hissəsinə gəlib çatdıq, çünki mübahisə edən tərəflərdən yalnız birini eşidirik. Biz yalnız Paulun cavablarını eşidirik. Korinflilərin ona qarşı hansı ittihamlar irəli sürdüyünü dəqiq bilmirik: biz onları Paulun cavablarına əsasən müəyyən etməyə çalışırıq. Biz ən azından özümüz nəticə çıxarmağa çalışacağıq.

1) Aydın görünür ki, korinflilər Paulu uzaqdan-uzağa cəsarətli olmaqda günahlandırırdılar. Onlar deyirdilər ki, Paul onların yanında olanda özünü təvazökar aparır. Onlardan uzaqda olanda isə onların yanında deməyə cəsarət etmədiyi şeyləri yaza bilər. Paul cavab verir ki, o, istifadə edə biləcəyi cəsarətə əl atmaq məcburiyyətində qalmamaq üçün Allaha dua edir. Ümumiyyətlə, məktublar təhlükə doğurur, çünki üz-üzə söhbət zamanı qarşısı alına biləcək zərər verə bilər. Axı insan məktub vasitəsilə öz acısını tökə bilər, başqasının üzünə heç vaxt demədiyi sərt sözləri yaza bilər. Lakin Paul iddia edir ki, o, üzə deyə bilmədiyi sözləri heç vaxt yazmaz.

2) Korinflilər deyirdilər ki, Paul sırf insan motivləri ilə idarə olunur. Paul cavab verir ki, onun həm davranışı, həm də gücü Allahdandır. Düzdür, o, insandır, insani qüsurları var, amma ona rəhbərlik edən, qüvvətləndirən və istiqamətləndirən Allahdır. Bu hissəni başa düşmək çətindir, çünki Paul burada «cismani» sözünü iki mənada işlədir:

a) Adi mənada cismani sözü bədəni bildirir. «Çünki bədənə görə həyat sürürük...» deyir. Bu o deməkdir ki, Paul başqaları kimi insandır.

b) Lakin Paul cismani sözünü həm də günahlı təbiət mənasında istifadə edir. O deyir: «cismani təbiətə görə döyüş aparmırıq». O, sanki deyir: «Bəli, mən bədəndə yaşayan insanam, amma mən heç vaxt sırf insani impulsların təsirinə təslim olmuram, heç vaxt Allahsız yaşamağa cəhd etmirəm». İnsan bədəndə yaşaya, eyni zamanda Allahın Ruhu ilə idarə oluna bilər.

Sonra Paul iki vacib məqamı qeyd edir: 1) O deyir ki, insan müdrikliyinin və insan qürurunun istənilən planlarını yaxşı tanıya və məhv edə bilər. Axı sadəlik ən mürəkkəb insan müdrikliyindən daha güclü arqumentdir.

Günlərin bir günü Viktoriya dövrünün⁷ böyük aqnostiki Tomas Henri Haksli bir neçə gün dostlarının evində qalmağa dəvət olunur. Bazar günü ev sahibləri və qonaqlar kilsəyə getməyi planlaşdırırdılar. Haksli qonaqlardan birinə deyir: «Bəlkə kilsəyə getməyəsiniz? Bəlkə mənə niyə Məsihə inandığını deyəsiniz?» Qonaq buna belə cavab verir: «Siz ağlınızla mənim bütün arqumentlərimi təkzib edəcəksiniz». «Xeyr, mən sizinlə mübahisə etmək istəmirəm, — deyə Haksli cavab verir, — istəyirəm ki, Məsihin sizin üçün nə demək olduğunu mənə izah edəsiniz». Qonaq Məsihin onun üçün nə demək olduğunu ən sadə dildə izah edir. Sözünü bitirəndən sonra Hakslinin gözləri yaşla dolur: «Dediklərinizə inana bilsəydim, sağ əlimi kəsib qurban verərdim». Bu, arqument yox, səmimi sadəlik idi. Sadəlik də öz məqsədinə çatmışdı. Əslində təsirli olan böyük bacarıq deyil, sadə səmimiyyətdir.

2) Paul hər düşüncəni Məsihə təslim etdirməyin zərurətindən danışır. Məsih bütpərəst adətləri Özünə tabe etdirmək və ondan Öz məqsədi üçün istifadə etməkdə heyrətamiz qabiliyyətə malikdir.

Maks Vorren Yeni Qvineyanın yerli sakinlərinin adətlərindən danışır. Müəyyən vaxtlarda onlar ritual mahnılar və rəqslər ifa edirdilər. Onlar özlərini ekstaz vəziyyətinə gətirir və bu rituallar kulminasiya nöqtəsinə çatırdı. Bu zaman onlar öldürmək istədikləri insanların adlarını qışqıraraq «qətl nəğmələri»ndə Allaha çatdırırdılar. Yerli əhali məsihçiliyi qəbul edəndən sonra, onlar öz ayinlərini qoruyub saxlamışdılar. Amma bu dəfə onlar «qətl nəğmələri»ndə Allaha düşmənlərinin adlarını deyil, nifrət etdikləri günahları sadalayır, Allahdan onları azad etməsini istəyirdilər. Qədim bütpərəst adəti Məsihə və Onun məqsədlərinə tabe etdirilmişdir. İsa Məsih heç vaxt bizi qabiliyyətlərimizdən və xarakterimizdən məhrum etmək niyyətində olmayıb. İsa onlardan Öz məqsədləri üçün istifadə etmək istəyir. O bizi əlimizdə olanlarla Onun yanına gəlməyə çağırır və ənamlarımızdan istifadə etmək üçün həmişəkindən daha yaxşı fürsət verir.

7-18

PAULUN TƏNQİDÇİLƏRİNƏ NÖVBƏTİ CAVABLARI (2Korinflilərə 10:7-18)

Paul onu tənqid edənlərə cavab verməyə davam edir. Biz də eyni problemlə üzləşirik. Biz arqumentin yalnız bir tərəfini eşidirik və verilən cavablardan onların bunun əleyhinə nə iddia etdiklərini müəyyən edə bilərik.

1) Bəzi müxaliflər inanırdılar ki, Paul onlar kimi Məsihə aid deyil. Bəlkə də onun bir vaxtlar İmanlı Cəmiyyətinin açıq-aşkar təqibçisi olduğunu xatırladırdılar. Ola bilsin, onlar xüsusi biliyə malik olduqlarını iddia edirdilər. Bəlkə də onlar xüsusi müqəddəsliyə iddia edirdilər. Hər halda, onlar Paula yuxarıdan aşağı baxır və Məsihlə münasibətlərinə görə öyünürdülər.

Qardaşına yuxarıdan aşağı baxmağa və özünü daha yaxşı hesab etməyə imkan verən istənilən din həqiqi din deyil. Son illərdə Şərqi Afrikadakı imanlı cəmiyyətlərində yenidən oyanış başlananda, günahların açıq etirafı xarakterik bir xüsusiyyətə çevrildi. Yerli əhali bu cür etiraflarda həvəslə iştirak edirdilər, lakin avropalılar bundan çəkinirdilər. Missionerlərdən biri bu mövzuda belə yazırdı: «Biz hesab edirik ki, günahları açıq şəkildə etiraf etməkdən çəkinmək bağışlanma əldə edən qardaşlarla birliyimizi inkar etmək deməkdir. Avropalılar tez-tez qürurda və bu şəkildə qardaşlıqda fəal iştirak etmək istəməməkdə ittiham olunurdular».

İmanlı cəmiyyəti «bağışlanmış günahkarların birliyi»ndən daha yaxşı ifadə oluna bilməz. İnsan belə bir qardaşlığa mənsub olduğunu anlayanda qürura yer qalmır. Axı təkəbbürlü məsihçinin faciəsi ondadır ki, o, Məsihə aid olduğuna deyil, Məsihin ona aid olduğuna inanır.

2) Elə təəssürat yaranır ki, korinflilər Paulun zahiri görünüşünə lağ etmək səviyyəsinə çatıblar. «O, bədəncə zəifdir. Həm də natiq deyil» deyib gülürdülər. Bəlkə də haqlı idilər. Paulun zahiri görünüşünün təsvirinə təxminən 200-cü ildə yazılmış «Paul və Teklanın işləri» adlı qədim kitabda rast gəlirik. Orada Paulun yaraşıqlı və güclü olduğuna işarə edilmir. Bu səbəbdən korinflilər haqlı ola bilərlər. Kitabda Paul qısa boylu, seyrək saçlı, əyri ayaqları, güclü bədən quruluşlu, çatmaqaş və bir qədər qarmaq burun kimi təsvir edilir. Paul o qədər xeyirxah idi ki, bəzən insan, bəzən də mələk kimi görünürdü. Bəstəboy, keçəl, çatmaqaş və qarmaq burun bir kişi... heç də cəlbedici bir portret deyil. Bəlkə də korinflilər ona lağ edirdilər. Unutmayaq ki, dahi insanlar çox vaxt bədəncə zəif olublar. Britaniya İmperiyasında qulların azad edilməsinə mühüm töhfə verən Vilyam Vilberfors o qədər bəstəboy və o qədər zəif idi ki, güclü külək onun ayaqlarını asanlıqla yerdən üzə bilərdi. Lakin Bosvel bir dəfə onun xalq qarşısında çıxışını eşidəndə belə demişdi: «O səhnəyə çıxanda mənə krevet təsiri bağışladı. Amma onu dinlədikcə həmin krevet get-gedə balinaya çevrildi».

Korinflilər Paulun zahiri görünüşünə görə lağ etməklə özlərini cahillik səviyyəsinə endirdilər.

3) Elə təəssürat yaranır ki, onlar Paulu səriştəsiz olduğu bir sahədə hakimiyyət iddiasında olmaqda ittiham edirdilər. Bəlkə də onlar deyirdilər ki, Paul başqa imanlı cəmiyyətlərində ağa ola bilər, amma Korinfdə yox. Paul aydın şəkildə deyir ki, Korinf tamamilə onun səlahiyyət dairəsindədir, çünki İsa Məsihin Xoş Xəbərini onlara ilk dəfə o çatdırıb. Paul ravvin olduğuna görə, çox güman, o, ravvinlərin iddia etdiyi hörmət barədə düşünürdü. Ravvinlər xüsusi hörmət tələb edir və bundan həzz alırdılar. Onlar deyirdilər ki, müəllimə hörmət valideynə hörmətdən böyük olmalıdır. Çünki valideyn övladı dünyaya gətirir, ona həyat verir, müəllim isə şagirdi axirətə hazırlayır. Şübhəsiz ki, heç kim Korinf imanlı cəmiyyətinə Allahın izni ilə onu təsis edən adamdan daha böyük səlahiyyətə malik ola bilməz.

4) Sonra Paul ittihama keçir. O, istehza ilə qeyd edir ki, özünü tərifləyən və özünü yüksək təqdim edənlərlə müqayisə etməyi ağlına belə gətirmir. Daha sonra Paul zəif nöqtəyə birbaşa zərbə endirir. Onlar ləyaqətlərini öz standartlarına görə yüksək qiymətləndirirlər, çünki özlərini yalnız bir-biri ilə müqayisə edirlər.

Əksər insanlar kimi, onların da yanlış qiymətləndirmə standartları var idi. Məsələn, hansısa qız özünü yaxşı pianoçu hesab edə bilər. Amma ifasını Svyatoslav Rixter və ya Van Klibernin ifası ilə müqayisə etsə, çox güman, fikrini dəyişər. Başqa biri özünü yaxşı təbliğçi hesab edə bilər. Lakin özünü kilsə natiqliyinin görkəmli nümayəndəsi ilə müqayisə etsə, bəlkə də, ictimai yerdə ağzını belə açmaq istəməz. Axı «mən başqaları ilə müqayisədə pis deyiləm» demək çətin deyil. Şübhəsiz ki, bu, doğru olacaq. Ancaq «Sən İsa Məsih qədər yaxşısanmı?» sualını vermək daha yaxşı olar. Bizim standartımız Məsih olmalıdır. Biz hərəkətlərimizi Onunla müqayisə etməliyik, onda qürurumuzu cilovlaya bilərik. Paul deyir: «Özünü tərifləmək heç kimə başıucalıq gətirmir». İnsan bəyənməyi yox, Məsihin razılığını axtarmalıdır: «Yaxşı və sadiq qul».

Növbəti hissəyə keçməzdən əvvəl Paulun xarakterik bir ifadəsini nəzərdən keçirməliyik. Paul Korinfdə bütün məsələləri həll etmək istəyir, çünki o, hələ heç kimin Məsihin Müjdəsini çatdırmadığı daha ucqar yerlərə getmək istəyir. V.M.Makreqor deyirdi ki, Paulu uzaq ölkələr cəlb edirdi. O, lövbər salmış və ya ipi açılıb körpüdən ayrılmamış gəmilərə laqeydliklə baxa bilmirdi. Onun ən böyük arzusu Müjdə çatmayan yerlərə Xoş Xəbəri çatdırmaq üçün gəmiyə minmək idi. O, dumana bürünmüş bir dağ silsiləsi təsəvvür edəndə, dağları aşıb Məsihin Müjdəsini ucqar yerlərə çatdırmaq arzusu ürəyindən keçirdi.

Kiplinqin «Kəşfiyyatçı» poemasında uzaq ölkələrə məftun olmuş bir insan təsvir edilir.

«Uzağa getməyin mənası yoxdur.

İstədiyin, axtardığın tarlalar budur» —

Yerli əhali belə deyərdi.

İnandım onlara, könülsüz olsa da

Meşədə izlərin yox olduğu yerdə

Kənddə yerləşdim.

Çəpər saldım, əkdim, biçdim,

Torpaq nə verdisə, onu yedim.

Birdən qulağıma səs gəldi.

Köhnə çağırış yenidən canlandı:

Vicdanın səsi qulağıma pıçıldadı:

«Nəsə hələ kəşf olunmayıb,

Get bax, get tap!

Dağların arxasında səni gözləyən

Nəsə var. Get bax!»

Paul özünü məhz belə hiss edirdi. Bir müjdəçi haqqında deyilirdi ki, o, böyük bir şəhərin küçələrində gəzərkən, milyonlarla bütpərəstin addımlarının zümzüməsi onu izləyir. Məsihi sevən adam da Məsihi heç vaxt tanımayan milyonlarla insan barəsində düşünəcək.