1-ci fəsil

1-5

XOŞ XƏBƏRİN ŞEYPUR SƏSİ (Qalatiyalılara 1:1-5)

Bəzi adamlar qalatiyalıların yanına gəlib deyirdilər ki, Paul heç də həvari deyil, buna görə də onu dinləməyə ehtiyac yoxdur. Onlar iddialarını belə əsaslandırırdılar ki, Paul on ikilərdən biri deyil, əksinə, İmanlı Cəmiyyətinin ən qəddar təqibçisidir və xidmətə onlar tərəfindən təyin olunmayıb. Paul bu fikirdə olanlarla mübahisə etmir. O iddia edir ki, həvariliyini insanlara yox, Dəməşq yolunda İsa Məsihlə görüşərkən baş verən hadisəyə borcludur, həvariliyini və tapşırığını birbaşa Allahdan almışdır.

1. Paul əmin idi ki, onunla danışan Allah idi. Kilsədə kahin olmağa qərar verən bir oğlan haqqında hekayə var. Ondan bu qərara necə gəldiyini soruşduqda oğlan deyir ki, bu qərarı məktəb kilsəsi ibadətindən sonra verib. Onda belə təəssürat yaradan təbliğçinin adını soruşanda o, belə cavab verir: «Mən kahinin adını bilmirəm, amma bilirəm ki, Allah o gün mənimlə danışdı». Axı insan başqasını kahinə çevirə bilməz. Bunu etməyə qadir olan yalnız Allahdır. Məsihçiliyin mahiyyəti məsihçinin müəyyən ayinlərdən keçməsi və müəyyən vədlər verməsi deyil, Məsihlə görüşməsidir. Ebed-Tob adlı qoca bir yəhudi keşiş öz xidməti haqqında belə demişdi: «Məni bu yerə nə atam, nə də anam qoyub. Uca Padşahın əli bu xidməti mənə əmanət etdi».

2. Paulun Allahın tarlasında işləmək və əzablara qatlaşmaq qabiliyyəti Allahın bu missiyanı ona həvalə etdiyinə əminlik yaradırdı. O inanırdı ki, hər bir tapşırıq və ya qarşıladığı hər bir imtahan Allah tərəfindən göndərilib.

Lakin Allahın missiyasını təkcə Paul kimi insanlar yerinə yetirməli deyillər: Allah hər bir insana konkret tapşırıq verir. Bu, hər bir insana məlum olub tarixin salnaməsinə düşəcək bir missiya ola bilər. Yaxud onun gördüyü işlər tamamilə diqqətdən kənarda qalacaq, amma hər ikisi Allah tərəfindən insana əmanətdir.

Əgər Yaradan Allah

Peyğəmbərin səsini bəxş etmədisə,

Böyük hikmət vermədisə,

Böyük güc bəxş etmədisə,

Əhəmiyyətsiz ənama sahib olsaq da,

Yenə xidmətimizə ehtiyac var.

Kim çəkinmədən deyər:

«Ya Rəbb, Mən xidmətə hazıram».

Allah yüksək məqsədə çağırır:

Onun üçün çalışmaq;

Gəl, gedək, Allahımızı

Əməllərdə izzətləndirək!

Yaxında, uzaqda, bir sözlə, hər yerdə

Ciddi-cəhdlə çalışaq.

Qoy hər kəs ilhamlanıb

«Mən hazıram — məni göndər!» desin.

Ən təvazökar xidmətlərin çoxu — İlahidən gələn missiyadır. Bunun bir hissəsi, Robert Bernin dediyi kimi, arvad-uşaq üçün ən rahat ocaq — insanın həyatdakı vəzifəsi və məqsədidir. Allah Paula dünyanı müjdələmək missiyası verdi. Çoxumuzun vəzifəsi çevrəmizdəki bir neçə tanışı sevindirməklə məhdudlaşa bilər.

Məktubunun lap əvvəlində Paul möminlər üçün diləklərini və dualarını iki əlamətdar sözlə yekunlaşdırır.

1. O, qalatiyalılara lütf diləyir. Bu sözdə iki əsas fikir var və onlardan birincisi mənəvi gözəllik ideyasıdır. Yunan sözü olan haris teoloji mənada lütf deməkdir. O, eyni zamanda gözəllik və cazibəni də ifadə edir. Hətta teoloji kontekstdə də bu söz gözəllik ideyasına malikdir. Məsihçi həyatı özünəməxsus lütfü ilə gözəl bir həyatdır. Amma çox vaxt biz xeyirxahlığa onun gözəlliyini görmədən, yaxud gözəlliyə onun xeyirxahlığını görmədən rast gəlirik. Amma mənəvi xasiyyət və gözəllik birləşəndə lütf özünü göstərməyə başlayır. Bundan əlavə, lütf sözü həm də insanın heç vaxt qazanmadığı və qazana bilməyəcəyi, Allahın ona məhəbbəti sayəsində bəxş etdiyi və onun layiq olmadığı səxavət və ya ənam fikrini ehtiva edir. Paul dostları üçün Allahdan lütf diləyəndə, sanki deyirdi: «Allahın məhəbbətinin gözəlliyi sizdə olsun ki, həyatınız da gözəl olsun».

2. Paul qalatiyalılara sülh arzulayır. Paul yəhudi olduğuna görə yunanca eyrene sözünü yazanda, çox güman, ibranicə olan şalom sözü haqqında düşünmüşdü. Şalom sözünün əmin-amanlıq və sülhdən daha böyük mənası var. Bu, ən yüksək rifaha xidmət edən, ağlı, iradəni və qəlbi qüvvətləndirən hər şeyi ehtiva edir. Bu, bədən əziyyət çəksə də, Allahın məhəbbətini və qayğısını hiss etdirən və ürəyə rahatlıq verən duyğudur.

Sonda Paul bir geniş cümlə ilə «Məsih günahlarımız üçün Özünü fəda etdi» deyib, İsa Məsihin ürəyini və etdiklərini göstərir. Paul deyir ki,

(a) Məsihin məhəbbəti özünü fəda etdi və bizə görə əzab çəkdi;

(b) Məsihin məhəbbəti qalib gəldi və Allahın iradəsini tamamladı.

Həyatımızın faciəsi odur ki, sevgimiz çox vaxt boşa çıxır. Bununla belə, Məsihin məhəbbəti elə qüdrətlidir ki, onun qarşısını heç nə ala bilməz. Onun məhəbbəti sevdiklərini günah zəncirindən xilas edə biləcək qədər güclüdür.

6-10

MƏSİHİN QULU (Qalatiyalılara 1:6-10)

Bu məktubun mərkəzində mühüm fakt dayanır: Paulun çatdırdığı Xoş Xəbər təxəyyülünün uydurması deyildi. O, bütün qəlbi ilə inanırdı ki, insan Allahın məhəbbətinə layiq olmaq üçün öz gücünə heç nə edə bilməz. Odur ki, insana bircə şey qalır — imanla Onun mərhəmətinə təslim olmaq. İnsana ancaq Allahın ona nə təklif etdiyini ehtiramla, minnətdarlıqla qəbul etmək qalır. Önəmli olan özümüz üçün nə edə bildiyimiz deyil, Allahın bizim üçün nə etdiyidir.

Paul Allahın ecazkar lütfü ilə dolu olan Müjdəni təbliğ edirdi. Pauldan sonra məsihçiliyin yəhudi versiyasını təbliğ edən insanlar meydana çıxdılar. Onlar deyirdilər ki, insan Allahı razı salmaq üçün əvvəlcə sünnət edilməli, sonra isə özünü Qanunun bütün hökmlərini yerinə yetirməyə həsr etməlidir. İnsan hər dəfə Qanuna uyğun hərəkət edəndə, bu, Allahın nəzərində onun hesabına yazılır. Onlar öyrədirdilər ki, insan Allahın sevgisini qazanmalıdır. Paul isə bunun qeyri-mümkün olduğuna əmin idi.

Paulun əleyhdarları onu ittiham edib deyirdilər ki, o, kütlənin rəğbətini qazanmaqdan ötrü dini sadələşdirir. Belə bir ittiham həqiqəti tamamilə təhrif edirdi. Çünki din bütün qayda-qanunları yerinə yetirməkdən ibarətdirsə, ən azı nəzəri cəhətdən onun tələblərinə cavab verə bilər. Lakin Paul çarmıxa çəkilmiş Məsihi ön plana çəkir və deyir: «Allah sizi bax belə sevir». Bizi əhatə edən Qanun deyil, Məsihin məhəbbətidir. İnsan üçün Qanunun tələblərini yerinə yetirmək daha asan olardı. Çünki qanun məhdud və aydın şəkildə ifadə olunur. Amma belə olan halda, insan sevginin tələblərini heç vaxt yerinə yetirə bilməz. Çünki sevdiklərinə günəşi, ayı və ulduzları versə, yenə də başa düşərdi ki, bu, çox azdır. Lakin Paulun yəhudi əleyhdarları vurğulayırdılar ki, o, sünnəti lazımsız bilir, eləcə də yəhudi qanununun tələb və normalarını artıq aktual hesab etmir.

Paul insanları razı salmağa çalışdığını inkar edirdi. O, insanlara deyil, Allaha qulluq edirdi. İnsanların onun haqqında nə dediyi, nə düşündüyü onu maraqlandırmırdı. Onun Rəbbi Allah idi. Burada o, təkzibolunmaz bir arqument irəli sürür. O deyir: «Əgər mən hələ də insanları razı salmaq istəsəydim, Məsihin qulu olmazdım». Bununla o, demək istəyirdi ki, sahibinin adı qulun bədənində qızdırılan dəmirlə damğalandığı kimi, o da Məsihin qulu kimi çəkdiyi əzabların izini bədənində daşıyır. Paul deyir: «Məgər mən insanları razı salsaydım, bədənimdə bu çapıqlar olardımı?» Paulun bədənindəki yaralar və çapıqlar onun insanları razı saldığına deyil, Məsihə xidmət etdiyini sübut edirdi.

Con Qanterin ilk rus kommunistləri haqqında hekayəsi var. Onların bir çoxu çarizm dövründə zindanlarda olub, çəkdiyi əzab-əziyyətlərin əlamətlərini üzərlərində daşıyırdılar. Onlar bədənlərindəki bu yaralardan utanmırdılar, əksinə, fəxr edirdilər. Biz onların kommunizmə olan səmimi sədaqətlərinə şübhə edə bilmərik. İnsanlar iqrar etdiyimiz iman üçün əziyyət çəkməyə hazır olduğumuzu görəndə, bizim buna, həqiqətən, inandığımıza əmin olmağa başlayırlar. Əgər imanın bizim üçün heç bir dəyər yoxdursa, heç kim ona əhəmiyyət verməz.

11-17

RƏBBİN SAĞ ƏLİNİN ƏZƏMƏTİ (Qalatiyalılara 1:11-17)

Paul deyir ki, o, Məsihin Müjdəsini ikinci əldən deyil, birbaşa Allahdan almışdır. Bu, çox vacib bəyanat idi və hansısa bir şəkildə sübut olunmalı idi. Bunu sübut etmək üçün Paul özünə (kifayət qədər cəsarətli addım idi) və onda baş verən dəyişikliyə işarə edir.

1. O, Qanunun fanatiki idi. Sonra həyatının əsas ilham mənbəyi lütf oldu. Bir vaxtlar hərarətlə və israrla Allahın lütfünü qazanmağa çalışan bu adam indi Onun məhəbbətlə bəxş etdiklərini təvazökar imanla qiymətləndirirdi. O özü üçün edə biləcəkləri ilə fəxr etməyi dayandırdı və Allahın onun üçün etdiklərini izzətləndirməyə başladı.

2. O, Allahın cəmiyyətini qəddarcasına təqib edirdi. O, imanlı cəmiyyətini viran qoymuşdu. Orijinalda bu söz talançılığa təslim etmək mənasında işlədilir. Əvvəllər Paul İmanlı Cəmiyyətini yer üzündən silməyə çalışırdı. İndi isə onun uğrunda həyatını verməyə hazır olduğu yeganə məqsədi — İmanlı Cəmiyyətinin sirrini bütün dünyaya yaymaq idi.

Hər bir nəticənin müvafiq səbəbi var. Əgər insan bir istiqamətə can atırsa, sonra birdən dönüb eyni sürətlə əks istiqamətə gedirsə, birdən-birə həyatdakı dəyərlərini o istiqamətdə dəyişirsə, onda bunun ciddi izahı olmalıdır. Paulun bu barədə izahatı Allahın onun həyatına birbaşa müdaxiləsi idi. Tanrı əlini onun çiyninə qoyub karyerasının ortasında dayandırdı. Paul deyirdi: «Bunu yalnız Allah edə bilər». Bundan başqa, o, Rəbbin qüdrətini vurğulamaq üçün bütün rüsvayçı hərəkətlərini sadalamaqdan çəkinmirdi. Paula görə, Allahın qəfil müdaxiləsi ilə bağlı iki vacib məqam var idi.

1. Bu, təsadüfən baş vermədi, Allahın əbədi planının ayrılmaz hissəsi idi. Deyilənə görə, Aleksandr Vayt kahin xidmətinə təyin olunduqdan sonra yığıncağa müraciət edib demişdir ki, Allah əzəldən bu adamı bu sürü üçün, bu sürünü də bu adam üçün hazırlayıb. Onun planına görə onlar indi görüşürlər. Allah hər insanı Öz niyyətinə görə istifadə edir. Həmin insanın vəzifəsi böyük və ya kiçik ola bilər: ya bütün dünyanın mülkiyyətinə çevrilə, ya da bir neçə nəfərə məlum ola bilər. Epiktet demişdir:

«Allaha «Bundan sonra məni istədiyin kimi istifadə et» deməyə cəsarətin olsun. Mən Səninlə birəm. Mən Səninəm. Sən məsləhət bilməyincə, mən nədənsə çəkinməyəcəyəm. Məni istədiyin yerə apar; mənə istənilən paltarı geydir. İstəyirsənsə, mən vəzifədə olum, istəyirsənsə, ondan qaçım. İstəyirsənsə, evdə oturum, ya da harasa gedim, varlı, ya da kasıb olum. Qoy hər şey istədiyin kimi olsun. Mənim üçün nə edirsən et, mən Səni insanların qarşısında müdafiə edəcəyəm».

Əgər bütpərəst filosof elə də yaxşı tanımadığı Allaha özünü bu qədər təslim edə bilibsə, onda biz Ona nə qədər təslim olmalıyıq?

2. Paul bir missiya üçün seçildiyini bilirdi. O, şan-şöhrət üçün deyil, xidmət üçün, sakit həyat üçün deyil, mübarizə üçün seçildiyini bilirdi. Ən çətin döyüşlər üçün komandir ən yaxşı döyüşçülərini seçir. Müəllim ən çətin tapşırıqları ən yaxşı şagirdlərinə tapşırır. Paul bilirdi ki, o, xidmət üçün xilas edilib.

18-24

SEÇİLMİŞLƏRİN YOLU (Qalatiyalılara 1:18-24)

Bu hissəni əvvəlki hissənin fonunda nəzərdən keçirsək, Rəbbin sağ əli Paulu məğlub etdikdən sonra onun nə etdiyini görərik.

1. Əvvəlcə Paul Ərəbistana getdi. O özü ilə tək qalmaq üçün oraya getdi. Bunun üçün onun iki səbəbi var idi: birincisi, başına gələn hadisəni dərk etməli idi; ikincisi, insanlarla danışmazdan əvvəl Allahla danışmalı idi. Çox az adam özü və Allahla tək qalmaq üçün vaxt ayırır. Əgər insan aktual problemlərə varmasa, vəsvəsələrə, gərginliyə və həyatın stressinə necə müqavimət göstərə bilər?

2. Sonra Paul Dəməşqə getdi. Bu, çox cəsarətli bir addım idi. Allah Paulu dayandıranda o, İmanlı Cəmiyyətini dağıtmaq üçün Dəməşqə gedirdi və bütün Dəməşq bu hadisədən xəbər tutmuşdu. O, əvvəllər kim olduğunu hər kəsdən daha yaxşı bilən adamlara şəhadət etmək üçün qayıtdı.

Kiplinqin məşhur «Mulholland andı» poeması var. Mulholland gəmidə maldar idi. Fırtına zamanı öküzlər burdaqdan dartılıb çıxmağa çalışırdı. Mulholland Allaha söz verdi ki, əgər onu öküzlərin buynuzlarından və tapdağından xilas etsə, ömrünün sonuna qədər Ona qulluq edəcək. O, əraziyə sağ-salamat çatanda, heç kimin onu tanımadığı yerdə Allah haqqında təbliğ etmək qərarına gəldi, beləcə, sözünü tutmaq istədi. Lakin Allah əmr etdi: «Gəmiyə qayıt və Mənim Xoş Xəbərimi orada təbliğ et». Allah onu hamını tanıdığı və hamının onu tanıdığı yerə qaytardı. Biz olduğumuz yerdə Məsih barədə şəhadət etməyə və yaxşı işlər görməyə çağırılmışıq.

3. Daha sonra Paul Yerusəlimə getdi. O, növbəti dəfə həyatını riskə atdı. Keçmiş yəhudi dostları onu satqın hesab etdiklərinə görə onun qanına susamışdılar. Onun keçmiş qurbanları — məsihçilər də onu rədd edə bilərdilər. Çünki Paulun indi Məsihdə onların qardaşı olduğuna inanmaq çətin idi.

Paul keçmişi ilə üzləşmək üçün özündə cəsarət tapdı. Qaçmaqla keçmişdən yaxa qurtara bilmərik. Biz yalnız keçmişə müraciət etməklə və onu aradan qaldırmaqla özümüzü ondan xilas edə bilərik.

4. Sonda o, Suriyaya və Kilikiyaya getdi. Orada onun doğma şəhəri — Tare yerləşirdi. Paul orada böyüyüb boya-başa çatmışdı. Orada onun uşaqlıq və gənclik dostları var idi. Amma Paul yenə də çətin yolu seçdi. Orada, şübhəsiz ki, ona dəli kimi baxacaq, qıcıqla, hətta istehza ilə qarşılayacaqdılar. Ancaq Paul buna da hazır idi: qoy Məsih naminə onu dəli hesab etsinlər.

Bu ayələrdə Paul təbliğ etdiyi Müjdənin müstəqilliyini müdafiə etməyə və sübut etməyə çalışırdı: o, Müjdəni insandan deyil, birbaşa Allahdan almışdı. O, insanlarla yox, Allahla məsləhətləşmişdi. Lakin Paul yazdıqca özünü onda baş verən dəyişikliyə şəhadət etməyə və ən çətin şəraitdə Xoş Xəbəri təbliğ etməyə cəsarətli bir insan kimi göstərdi.